Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastalarda Sosyal Desteğin Öz Yeterliliğe Etkisi

Abstract

Araştırma, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sosyal desteğin öz yeterliliğe etkisinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki araştırma Doğu Anadolu Bölgesi'nde bir ilin ve ilçelerinde yer alan hemodiyaliz merkezlerinde tedavi alan 159 hasta ile gerçekleştirildi. Veri toplama araçları olarak Hasta Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Student-t test, Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis Test, Person Korelasyon analizi kullanıldı. Hemodiyaliz hastalarının yaş ortalaması, 57,65±9,88 yıl olup, %78'i evli %34,6'sı lise mezunu, %49,7'si ev hanımıdır. Hastaların ÇBASDÖ toplam, aile desteği, arkadaş desteği ve özel bir kişi desteği alt boyut puan ortalamaları sırasıyla; 46,95±13,18, 14,31±4,67, 14,80±4,47, 17,84±4,49 olarak, GÖYÖ toplam ve başlama, yılmama, sürdürme çabası-ısrar alt boyut puanları sırasıyla; 55,97±14,35, 31,39±8,19, 16,43±4,28, 8,16±2,29 olarak bulundu.Hastaların yaşı, eğitim, medeni ve gelir durumu, aile tipi, hastalık süresi, kronik hastalık varlığı, hastalıkla baş etme gibi birçok özellikler ile sosyal destek ve öz yeterlilik alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05).Hastaların sosyal destek ve öz yeterliliklerinin orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Hemodiyaliz hastalarının sosyal destek ve öz yeterlilik düzeylerinin belirli aralıklarla değerlendirilmesi ve yükseltilmesi için çalışmalar yapılması önerilebilir.The study was conducted to determine the effect of social support on self-efficacy in patients receiving haemodialysis treatment. The descriptive and cross-sectional study was performed with 159 patients receiving treatment in haemodialysis centres located in a city and its districts in the Eastern Anatolia Region. Patient Information Form, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, and General Self-Efficacy Scale were used as data collection tools. Descriptive statistics, Student-t test, Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis Test, and Pearson Correlation analysis were used to analyse the data. The mean age of haemodialysis patients was 57.65±9.88 years, 78% were married, 34.6% were high school graduates, and 49.7% were housewives. Patients' mean MSPSS total, support from family, friend, and significant other subscale mean scores were 46.95±13.18, 14.31±4.67, 14.80±4.47 and 17.84±4.49 respectively. GSE total and starting, not giving up, trying to continue-persistence subscale scores were 55.97±14.35, 31.39±8.19, 16.43±4.28 and 8.16±2.29, respectively.Statistically significant differences were found between the patients' age, education, marital and income status, family type, disease duration, presence of chronic disease, coping with the disease, and social support and self-efficacy subscale mean scores (p<0.05).Patients' social support and self-efficacy were found to be moderate. We may recommend carrying out studies to periodically evaluate and increase haemodialysis patients' social support and self-efficacy levels.