Atatürk dönemi tekstil sanayiinin gelişimi

Abstract

Osmanlı Devleti’nin yerine kurulan Türkiye Cumhuriyet’i siyasal alanda tam bağımsızlığı sağlamanın yolunun ekonomik alanda tam bağımsızlığın sağlanmasından geçtiğini anlayarak, henüz kuruluş aşamasında bu ilkeye yönelik hareket etmiştir. Devletin kurulduğu ilk yıllarda ekonomik alandaki yüklerden kurtulmaya çalışılmış ve ülke ekonomisi yeniden inşa edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda özel sektör desteklenmiş ama istenilen sonucun alınamaması üzerine devlet destekli büyük yatırılmalara girişilmiştir. Atatürk döneminde ekonomik bağımsızlığı sağlamak amacıyla ülkenin pek çok yerinde iplik, bez ve tekstil fabrikaları açılmıştır. Fabrikalar açılırken fizibil olması için gerekli alt yapı incelemeleri yapılmış, fabrikaların açılacakları bölgelerin seçiminde dikkatli davranılmıştır. Açılan bu fabrikalar sayesinde ülke ekonomisine önemli katkı sağlanmış, özellikle tekstil alanında ithalat gerilerken ihracat sürekli artış göstermiştir. Ayrıca bu fabrikaları ülkenin bir tarım ülkesinden sanayi ülkesi ülkesine dönüşmesinin ilk kıvılcımları olmuşlardır. Öte yandan açılan bu fabrikalarla halkın sosyal, sağlık, sportif ve toplumsal yönde desteklenmesi amaçlanmıştır. Buna yönelik olarak fabrikalar hem üretim yapılacak yer hem de halkın sosyal, eğitimsel, sağlık ve sportif alanlarda desteklenmesini sağlayacak yerler olarak inşa edilmişlerdir. Bu yüzden kurulan bu fabrikalar genç cumhuriyetin sosyal devlet anlayışının birer tezahürü olarak ortaya çıkmışlardır.The history of textile has dated back to ancient times in Anatolia. Weaving developed further with the arrival of the Turks in Anatolia. Weaving became the most important sector of the industry in the Seljuk and Ottoman states. Thetextile materials produced were exported abroad as well as meeting the domestic market need. As a result of the developments in the industrial field in Europe in the 18th century, the industry of the Ottoman state began to decline and collapsed in the 19th century. In the Republican Period, some enterprises were initiated for the development of the bankrup economy and facilitative laws were enacted to realize them. It was foreseen that the most suitable way of economic development would be with industrialization and attempts in the field of industrialization were started. The leading sector in the process of industrialization was the textile industry. In this regard, the loans and implementation support were received from foreign states, and Sümerbank was established as the executive institution of the textile industry. Sümerbank started to work with a few factories remained from the period of the Ottoman Empire and provided the establishment of new factories. The aim of this study is to examine the developments in the field of textile industry in the Republican Era. For the development of the textile industry, Kayseri Cloth Factory, Nazilli Chintz Factory, Ereğli Cloth Factory, Bursa Merinos Factory, Malatya Cloth and Thread Factories were established under the roof of Sümerbank. These factories played a leading role in the progress of the textile industry. Many people were provided with job opportunities and contributed to the development of the national economy. In addition, Sümerbank also had significant effects in the socio-cultural field. The fact that the factory workers had the opportunity to engage in cultural and artistic activities outside of work paved the way for the creation of a society that would set an example for the modern Turkey desired to be built.