İslâm dininde uygulanan mâlî keffâretler ve sosyo-ekonomik yönleri

Abstract

slâm dini temerküzü (servetin belli ellerde toplanmasını) reddeder. Bunun yerine infak (harcama) temelli bir toplumsal ve ekonomik yapı kurgular. Bu yapı bireylerin kendi iradeleriyle gerçekleştirdikleri ibadet ve görevlerle kurgulanır. İnfak temelli toplumun yapı taşlarından birisi de keffâretlerdir. Zekât, kurban, fıtır sadakası ve sadaka-i cariye uygulamalarının yanı sıra keffâretler de infak temelli bir toplumsal ve ekonomik yapının ortaya çıkmasında çok önemli bir rol üstlenmektedir. Keffâret, Allah’ın emrettiği bir ibadetin terki, ibadet esnasında bir yasağın çiğnenmesi, kasten veya bilmeyerek bir haramın işlenmesi sonucu bir yükümlülük olarak ortaya çıkar. Bir köle azad etmek, belli sayıda fakiri doyurmak ve giydirmek gibi yollarla bu yükümlülüğün yerine getirilmesi aynı zamanda sosyo-ekonomik neticeleri de ortaya çıkarır. Müslümanlar keffâret görevini yerine getirirken bir yandan işledikleri günahları affettirmek, manevî açıdan temizlenmek ve uhrevî cezâdan kurtulabilmek için hareket ederlerken, diğer yandan toplumsal bir faydaya da aracılık ederler. Keffâret sorumluluğunun yaygın olarak fakirleri doyurma ve onları giydirme yoluyla ifâ edilmesi halinde dar gelirlilerin harcama gücü artacak, piyasada mal ve hizmetlere olan talep canlanacak, bu da ekonomik kalkınmaya önemli bir katkı sağlayacaktır. Böyle bir gelişme ise barış, kardeşlik, dayanışma, yardımlaşma gibi güzel davranışların yaşandığı örnek bir toplumun inşası için uygun bir zemin hazırlayacaktır. Bu makalede keffâretlerin yerine getirilmesiyle ortaya çıkacak sosyo-ekonomik neticeler üzerinde durulacaktır.

Islam rejects concentration of wealth in the hands of major individuals. Instead, it constructs a social and economic structure based on infak (spending). This structure is constructed with the worship and duties performed by individuals of their own free will. One of the basic elements of the spending-based society is kaffarah. In addition to the practices of zakat, sacrifice, sadaqah fıtr and sadaqah cariyah (ongoing charity), kaffarah also plays a very important role in the emergence of a social and economic structure based on donations. The kaffarah emerges as an obligation as a result of the abandonment of a prayer commanded by Allah, the violation of a prohibition during worship, deliberate or unconscious commitment of a haram. The fulfillment of this obligation by means of freeing a slave, feeding and dressing a certain number of poor people also brings about socio-economic consequences. While Muslims fulfill their duty of kaffarah, on the one hand, they act to have their sins forgiven, to be cleansed spiritually and to get rid of the otherworldly punishment, on the other hand, they mediate a social benefit. If the responsibility of kaffarah is fulfilled by feeding the poor and dressing them, the spending power of the low-income will increase, the demand for goods and services in the market will revive, and this will make a significant contribution to economic development. A positive development in the economic field will prepare a suitable ground for the construction of an exemplary society in which good behaviors such as peace, brotherhood, solidarity and cooperation are experienced. This article will focus on the socio-economic consequences of the practices of kaffarah.