Ana Muallime Mektebi: Osmanlı Devleti’nde okul öncesi öğretmeni yetiştiren okul

Abstract

Ana muallim mektepleri, erken çocukluk eğitiminin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan öğretmen ihtiyacını karşılamak üzere kurulmuştur. XIX. yüzyılın ortasından itibaren erken çocukluk eğitiminde Alman eğitimci Frobel yaklaşımı da birçok ülkede kabul görmüş, Osmanlı basınında Frobel yaklaşımını tanıtmaya yönelik çok sayıda yazı yayımlanmıştır. XX. yüzyılın başından itibaren de İtalyan asıllı eğitimci Montessori yaklaşımı benimsenmeye başlanmış, eğitim ve çocuk dergilerinde okul öncesi eğitimle ilgili tercüme yazılar yanında Sâtı Bey, Edhem Nejad ve Kâzım Nami gibi eğitimciler tarafından telif eserler ortaya çıkmıştır. Mesela Edhem Nejad 1913 tarihli Terbiye-i İbtidâiye Islahatı kitabında yeni yeni açılmaya başlanan ana mektepleri için muallimeler yetiştirilmesi için dârülmuallimâtlar açılması gerektiğine işaret etmiştir.

Önce azınlık ve yabancılar tarafından açılan ana mektepleri daha sonra müslüman özel girişimciler tarafından açılan özel okulların bünyesinde yer almaya başlanmıştır. Ancak buralarda öğretmenlik yapanlar çoğu ya Avrupa’dan gelmekte ya da Osmanlı Devleti’nde faaliyet gösteren Alliance Israelit Mûsevî okullarında eğitim almış gayrimüslimlerden oluşmaktaydı. XX. yüzyılın başlarından itibaren sayıları giderek çoğalan bu mektepler için herhangi bir mevzuat bulunmuyordu. Maarif Nezareti, hem bu mektepler için bir yasal düzenleme yapmak hem buralara materyal temini ve öğretmen yetiştirmek için bir çalışma başlatmış, 1913 yılında “Macaristan’ın Ana Mektepleri, İbtidâîleri, Dârülmuallimîn ve Dârülmuallimâtlarına Dair Hazırlanan Rapor” hazırlanmıştır. Söz konusu rapor dikkate alınarak o döneminin okul öncesi eğitim kurumları olan ana mekteplerine öğretmen yetiştirmek amacıyla Dârülmuallimât bünyesinde eğitim süresi bir yıl olan bir ana muallime mektebi açılmıştır.