Ölüm kaygısının yordayıcıları olarak benlik saygısı, reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılık

Abstract

Bu tez çalışmasında benlik saygısı, reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılığın ölüm kaygısını yordama düzeyi ve benlik saygısı ile ölüm kaygısı arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılığın seri aracılık etkisi incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini Türkiye'deki farklı bölüm ve üniversitelerde öğrenim gören 414 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Psikolojik katılık için Kabul ve Eylem Formu-2, reddedilme duyarlılığı için Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği, benlik saygısı için Sosyal Karşılaştırma Ölçeği ve ölüm kaygısı için Ölüm Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. Benlik saygısı, reddedilme duyarlılığı, psikolojik katılık ve ölüm kaygısı değişkenleri arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon tekniği değerlendirilmiştir. Bu analiz sonucunda, benlik saygısı, reddedilme duyarlılığı, psikolojik katılık ve ölüm kaygısı arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Benlik saygısı, reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılığın ölüm kaygısını yordama düzeylerini değerlendirmek için hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. İlk adıma benlik saygısı, ikinci adıma reddedilme duyarlılığı, üçüncü adıma ise psikolojik katılık yerleştirilmiştir. Benlik saygısı, reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılık birlikte ölüm kaygısına ait varyansın %13'ünü açıklamaktadır ve üç değişkenin birlikte yer aldığı modelde sadece psikolojik katılık anlamlı bir katkı sağlamaktadır. Benlik saygısı ve ölüm kaygısı arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılığın aracılığını değerlendirmek için seri aracılık analizi yapılmıştır. Sonuçlar, benlik saygısı ile ölüm kaygısı arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılığın birlikte seri aracılık rolü olduğunu göstermiştir. Regresyon analizi ve aracılık analizi birlikte değerlendirildiğinde benlik saygısının doğrudan ölüm kaygısını açıklamaktan ziyade reddedilme duyarlılığı ve psikolojik katılığı artırarak ölüm kaygısını ortaya çıkartıyor olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar alanyazınla birlikte tartışılmıştır.In this thesis, the predictive levels of self-esteem, rejection sensitivity and psychological inflexibility on the death anxiety and the serial mediating effects of rejection sensitivity and psychological inflexibility on the relationship between self-esteem and death anxiety were investigated. The sample of the study consists of 414 students studying at different departments and universities in Turkey. Acceptance and Action Questionnaire-II for psychological inflexibility, Rejection Sensitivity Questionaire for rejection sensitivity, Social Comparison Scale for self-esteem and Turkish Death Anxiety Scale for death anxiety were used. The relationships between self-esteem, rejection sensitivity, psychological inflexibility and death anxiety were evaluated using the Pearson's Product Moment Correlation technique. As a result of this analysis, significant relationships were found between self-esteem, rejection sensitivity, psychological inflexibility and death anxiety. Hierarchial Regression Analysis was conducted to evaluate the predictive levels of self-esteem, rejection sensitivity and psychological inflexibility for the death anxiety. Self-esteem was placed in the first step, rejection sensitivity in the second step, and psychological inflexibility in the third step. Self-esteem, rejection sensitivity and psychological inflexibility together explain 13% of the variance of death anxiety, and only psychological inflexibility makes a significant contribution in the model in which all three variables are included. Serial Mediation Analysis was conducted to evaluate the mediation of rejection sensitivity and psychological inflexibility in the relationship between self-esteem and death anxiety. The results showed that rejection sensitivity and psychological inflexibility together have a serial mediating role in the relationship between self-esteem and death anxiety. When regression analysis and mediation analysis were evaluated together, it was concluded that self-esteem might reveal death anxiety by increasing rejection sensitivity and psychological inflexibility rather than directly explaining death anxiety. The results are discussed with the literature.