Biyotıp alanında hasta mahremiyetinin korunması

Abstract

Tıp ile teknolojinin birleşmesi sonucu inanılmaz bir hıza ulaşan bilimsel çalışmalar bir taraftan insana fayda ve hizmet amacı güderken diğer taraftan ise çerçevesi çizilemeyen çalışmaların kötü amaçlar doğrultusunda kullanılması veya öngörülemeyen sonuçlar uğruna denenmesi gibi olumsuzluklarla da karşılaşabilmektedir. Çünkü bilim, insanın daha da ötesini "öğrenme" ve daha fazlasını "bilme" hevesi doğrultusunda her şekilde kullanılabilmekte ve tarihte örnekleri olduğu üzere hem bireysel hem de toplumsal tahribatlara sebep olabilmektedir. Bu yüzden tüm bu çalışmaların hukuki düzenlemeler ve etik değerler ile sınırlarının çizilmesi, insanın kötü niyetlerle bir meta gibi kullanılmasına engel olunması, insanlık adına mutlak gereklilik olmuştur. Hukuksal bazı çerçeve çalışmaları ile hem ulusal hem de uluslararası mevzuatta korunmaya çalışan "hasta yararı", beraberinde hasta mahremiyeti kavramının da önemsenmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu çalışmanın temel amacı insanı merkeze alarak yapılan biyotıp çalışmalarında çalışmanın verimi ve sonucunu etkileyen önemli bir unsur olarak düşündüğümüz "hasta mahremiyeti" kavramının ele alınarak uygulama alanlarındaki yerleşikliği ile eksik, yanlış görülen kısımları üzerinde tespit ve değerlendirme yapılarak literatüre katkı sağlamaktır.

The convergence of medicine and technology has propelled scientific research to unprecedented heights, while simultaneously presenting challenges associated with the potential misuse of unregulated endeavors for malicious purposes or experimentation with unforeseen consequences. Science, driven by the inherent human desire to "learn" beyond the known and "know" more, can be employed in various ways, as evidenced throughout history, leading to both individual and societal harm. Therefore, establishing boundaries for these endeavors through legal frameworks and ethical principles has become an absolute necessity to prevent the exploitation of humans as commodities with malicious intent. The protection of "patient benefit," enshrined in both national and international legislation through certain legal frameworks, has necessitated a concurrent emphasis on the concept of patient confidentiality. This study aims to contribute to the literature by examining the concept of "patient confidentiality," considered a crucial factor influencing the effectiveness and outcome of human-centered biotechnology research, by analyzing its established status in real-world applications and identifying and evaluating areas deemed deficient or flawed.