Öz-Yeterlik ve Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejilerinin Ruhsal Belirtilerle İlişkisinin İncelenmesi: Binicilik Sporu Örneği

Abstract

Bu tez çalışması, binicilik ile ilgilenen ve binicilik ile ilgilenmeyen bireylerin öz yeterlik, bilişsel duygu düzenleme stratejileri (uyumlu/uyumsuz) ve ruhsal belirti düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Binicilik ile ilgilenen 153, binicilik ile ilgilenmeyen 184, yaş aralığı 18-65 olan toplam 337 gönüllü araştırmaya katılmıştır. Katılımcılara ait veriler Demografik Bilgi Formu, Genel Öz Yeterlik Ölçeği (GÖYÖ), Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği (BDDÖ) ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda, SPSS 24.00 programı kullanılarak Ki Kare Bağımsızlık Testi, T Testi, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi uygulanmıştır. Bağımsız gruplar t-testi analizi sonuçları, binicilik ile ilgilenenler ve binicilik ile ilgilenmeyenlerin öz yeterlik, uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden pozitif yeniden odaklanma, planlamaya odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme ve uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden felaketleştirme puanlarının anlamlı düzeyde farklılaştığını; ruhsal belirti düzeylerinde anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Binicilik ile ilgilenenlerde öz yeterlik, pozitif yeniden odaklanma, planlamaya odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme puanları daha yüksek; binicilik ile ilgilenmeyenlerde ise felaketleştirme puanı daha yüksek bulunmuştur. Korelasyon analizine göre, binicilik ile ilgilenen ve ilgilenmeyenlerin ruhsal belirtileri ile öz yeterlik ve kabul hariç uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejileri (pozitif yeniden odaklanma, planlamaya odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme, perspektif içine koyma) arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır. Yine her iki grubun da ruhsal belirtileri ile uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri (kendini suçlama, derin düşünme, felaketleştirme, diğerlerini suçlama) arasındaki ilişkilerin pozitif yönde anlamlı olduğu görülmüştür. Regresyon analizine göre ise, binicilik ile ilgilenen ve ilgilenmeyenlerde ruhsal belirti düzeylerindeki artışta genel itibariyle öz yeterlik ve uyumlu stratejilerden planlamaya odaklanma pozitif yönde; uyumsuz stratejilerden felaketleştirme, derin düşünme (ruminasyon), kendini suçlama ve diğerlerini suçlama negatif yönde anlamlı yordayıcılar olarak bulunmuştur. Fakat değişkenlerin anksiyete, depresyon ve somatizasyonu açıklama düzeylerinin, binicilik sporu ile ilgilenenlerde daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir.

This thesis aims to examine the relationship between self-efficacy, cognitive emotion regulation strategies (adaptive/maladaptive), and psychological symptom levels among individuals who engage in equestrian sport and those who do not. A total of 337 volunteers aged between 18 and 65 participated in the study, including 153 who engage in equestrian sport and 184 individuals who do not engage in equestrian sport. Data were collected using a Demographic Information Form, the General Self-Efficacy Scale (GSES), the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ), and the Brief Symptom Inventory (BSI). Based on the data obtained, Chi-Square Independence Test, T-Test, Pearson Correlation Analysis, and Multiple Linear Regression Analysis were conducted using SPSS 24.00. Results of the Independent Samples T-Test indicated that there were statistically significant differences between individuals who engage in equestrian sport and those who do not in terms of self-efficacy, adaptive cognitive emotion regulation strategies such as positive refocusing, refocus on planning, positive reappraisal, and the maladaptive strategy of catastrophizing. However, no statistically significant difference was found in psychological symptom levels between two groups. Individuals engage in equestrian sport had higher scores in self-efficacy, positive refocusing, refocus on planning, and positive reappraisal; whereas those not engage in equestrian sport had higher scores in catastrophizing. According to the correlation analysis, significant negative relationships were found between psychological symptoms and self-efficacy, adaptive cognitive emotion regulation strategies (positive refocusing, refocus on planning, positive reappraisal, putting into perspective), except for acceptance, in both individuals who engage in equestrian sports and those who do not. Also in both groups, significant positive relationships were observed between psychological symptoms and maladaptive cognitive emotion regulation strategies (self-blame, rumination, catastrophizing, blaming others). According to the regression analysis, in both individuals who engage in equestrian sports and those who do not, increases in psychological symptom levels were generally significantly predicted positively by self-efficacy and the adaptive strategy of focusing on planning; and negatively by the maladaptive strategies of catastrophizing, rumination, self-blame, and blaming others. However, it was observed that the explanatory power of the variables for anxiety, depression, and somatization was higher among individuals who engage in equestrian sports.