Yûnus Emre Dîvân’ında Çiçek Sembolizmi

Abstract

Dünden bugüne hayatımızın hemen her alanında önemli bir yeri bulunanunsurlardan birisi de çiçeklerdir. Bu sebepledir ki gerek kültür ve sanat, gerekedebiyat ve gerekse tasavvuf dünyamızda çiçeklerin özel bir yeri olmuştur.Mimarlarımız eserlerini onlarla süslemiş, ressamlarımız tablolarını onlarlagüzelleştirmiş, insanlarımız çocuklarına, hayvanlarına, yaşadığı yerlere onlarınisimlerini vermiş, şâir ve yazarlarımız onlarla ilgili müstakil eserler kaleme aldığı gibieserleri içerisinde onlardan bahsetmiş, hatta onlara farklı anlamlar yükleyerekduygu ve düşünce dünyamızı zenginleştirmiştir. İşte hayatlarında, geleneklerinde,eserlerinde çiçeklere yer veren, onlara farklı anlamlar yükleyen topluluklardan biriside sûfîler, özellikle sûfî şâirlerdir. Bu sûfi şâirler içerisinde en dikkat çeken iseAnadolu tasavvuf şiirinin/dilinin kurucusu olarak da nitelendirebileceğimiz YûnusEmre olmuştur. Bu makalede çiçeklerin kültür, sanat, edebiyat ve tasavvufdünyamızdaki yeri ve öneminin yanında çiçek ve sembolizm, Yûnus Emre’desembolik dil konuları üzerinde ana hatlarıyla durulmuş, Yûnus’un Dîvân’ında yeralan çiçekler, gül ve reyhan çiçeklerine ilişkin yaklaşımları, onlara yüklediği anlamlarbeyitlerinden örneklerle ele alınmıştır.

One of the elements that has an important place in almost every aspect of our livesfrom past to present is flowers. For this reason, flowers have a special place in ourworld of culture and art, literature and mysticism. Our architects decorated theirworks with them, our painters beautified their paintings with them, our people gavetheir names to their children, animals and places where they lived, our poets andwriters wrote separate works about them, referred to them in their works, and evenenriched our world of feelings and thoughts by ascribing different meanings tothem. Sufis, especially Sufi poets, are one of the communities that include flowers intheir lives, traditions and works and attribute different meanings to them. Amongthese Sufi poets, the most striking one was Yunus Emre, who we can also describeas the founder of Anatolian Sufi poetry/language. In this article, beside the place andimportance of flowers in our world of culture, art, literature and mysticism, flowerand symbolism, symbolic language in Yunus Emre, the flowers in Yunus Emre'sDivan, his approaches to rose and basil flowers are dwelled upon along withexamples from the couplets.