Kadın Folklorunda Bir Statü Göstergesi Olarak Dedikodu ve Söylenti

Abstract

Kültürel yaşantı ve deneyim çerçevesinde kadınlar tarafından sıklıkla yapıldığı iddia ve ima edilen dedikodu ve söylenti, anlamsal açıdan ortak ve farklı özellikleriyle ele alınsa da işlevsel olarak birbirini takip eden iki önemli iletişim şeklini ortaya koymaktadır. İnsanın bilgilenme ihtiyacından doğduğu söylenen bu iki “en eski medya” unsuru, genellikle kadınlar arası iletişimin vazgeçilmez unsurlarından biri olarak görülmektedir. Dedikodu ve söylenti, iletişim şekli bakımından birden fazla kişi gerektirmektedir. Bu gereklilik ise dedikodu ve söylentinin sosyal bir etkinlik hâlini almasına imkân vermektedir. Söz konusu iletişim türlerinin sosyal etkinlikler olarak kabul görmesi de belirli işlevlere sahip olmaları anlamına gelmektedir. Bu işlevlerden biri de sosyal statü, güç, prestij artırma veya azaltma fonksiyonudur. Bahsedilen statü ve güç odaklı işlevsel özellikler, kadın merkezli geleneksel uygulamalarda, gündelik yaşantıda ve hayatın her alanında kendisine önemli bir temsil alanı bulmaktadır. Kadınların aktarım ve yaratımında kilit rollerde görüldükleri geçiş ritüelleri (doğum, sünnet, evlenme, ölüm gibi), çeşitli festival ve törenler, ziyaret biçimleri (gün, akşam oturması, sabah kahvesi gibi) ve daha pek çok uygulama ile bunlar etrafında şekillenen kültürel ve geleneksel uygulamalarda kişiler arası ve grup iletişimlerinde önemli bir yere sahip olan dedikodu ve söylenti, kadınlar arasında statü, güç ve prestij göstergesine/temsiline dönüşmektedir. Bu temsil, dedikodu söz konusu olduğunda hem dedikodusu yapılan kişi ile dedikoduyu yapan kişiler arasında hem de dedikoduyu ilk olarak yayan ve bunu iletenler/aktaranlar arasında gerçekleşmektedir. Söylenti temsili ise genellikle söylentiyi ilk yayan ile aktaranlar çerçevesinde kalmaktadır. Temsilin gücü ve göstergesi, kadınların geleneksel uygulamalardaki rollerine paralel olarak ilerlemekle birlikte dedikodu ve söylentisine inanılan kadınların statü, güç ve prestij elde etmeleri sağlanmaktadır. Bu kazanım ise kadınların geleneksel uygulamalardaki aktarım gücüne de olumlu etki etmektedir. Kadın iletişiminin yoğun olduğu sözü edilen kültürel yaratım ve aktarım ortamları, bir anlamda dedikodu ve söylentiyi tetiklemekte; kadınlar bu iki medya unsurunu söz konusu ortamlarda işlevsel olarak sıkça kullanmaktadırlar. Bu bildiride de dedikodu ve söylentinin sosyal statü, güç ve prestij artırma işlevi ve ilgili göstergeleri, kadın merkezli geleneksel uygulamaların temsil alanlarına dönüşmesi sonucunda ortaya çıkan örnek durumlar, olaylar ve kalıp davranış sözler üzerinden ele alınmıştır.Gossip and rumor, which are claimed and implied frequently by women within the framework of cultural life and experience, reveal two important forms of communication that follow each other functionally, although they are dealt with semantically with common and different features. These two "oldest media" elements, which are said to have arisen from the human need for information, are generally seen as one of the indispensable elements of communication between women. Gossip and rumor require more than one person in terms of communication. This requirement allows gossip and rumor to become a social activity. The acceptance of these communication types as social activities also means that they have certain functions. One of these functions is the function of increasing or decreasing social status, power, prestige. The mentioned status and power-centered functional features find an important representation area in traditional women-centered practices. Transition rituals (such as birth, circumcision, marriage, death), various festivals and ceremonies, forms of visit (such as “gun”, evening sitting, morning coffee) in which women are seen in key roles in the transmission and creation, and cultural and traditional practices shaped around these, interpersonal and group communications. Gossip and rumor, which have an important place, turn into an sign/representation of status, power and prestige among women. When it comes to gossip, this representation takes place both between the gossip person and the people who gossip, and between those who first spread the gossip and transmits it. Rumor representation, on the other hand, is generally within the framework of those who first spread the rumor and those who transmit it. While the power and sign of representation progress in parallel with the roles of women in traditional practices, women whose gossip and rumors are believed to gain status, power and prestige are ensured. This gain also has a positive effect on the power of women to transmit in traditional practices. Cultural creation and transmission environments, where women's communication is said to be intense, trigger gossip and rumor in a sense; women frequently use these two media elements functionally in these environments. In this paper, the function of increasing social status, power and prestige and related signs of gossip and rumor will be discussed through examples that emerged as a result of the transformation of traditional women-centered practices into representation areas.