Ebû Abdurrahman es-Sülemî ve Bazı Tasavvufî Görüşleri

Abstract

Ebû Abdurrahman es-Sülemî, 4./10. asırda; muhaddis, müfessir, müverrih, müellif, âlim, imâm, hâfız ve bunlardan daha ziyade Horasan şeyhi kimliğiyle maruf ve meşhur olan bir sûfîdir. O, zikredilen tüm bu vasıflarının zenginleştirip kemâle erdirdiği sûfî kimliğinin bir tezahürü olarak, tasavvufun tarih, ilim, âdâb, ahlâk, mücâhedeler, hâller, makamlar, sûfîlerin söz ve yaşantıları, âyet ve hadis yorumları, hataları vd. konulara dair birçok eser telif etmiştir. Sülemî, tasavvuf ve sûfîlerin çeşitli veçhelerine dair yazdığı onlarca eserde; bir yandan tasavvufun hakîkatini dilsel manada izah etmeye çalışırken diğer yandan müntesibi olduğu Melâmetiyye/Melâmetîliğin usûl, esas ve gereklerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Bir diğer ifadeyle o, tasavvufun ne olup ne olmadığını beyan ederken, konuları melâmetî bakış açısıyla ele alıp tasavvufî bir değer dünyası inşa etmiştir. Sülemî’yi özgün ve seçkin kılan en önemli husus ise; tüm bunları, alanında ilk olma payesiyle yapmış olmasıdır. Binaenaleyh tasavvufun hakîkati alanına giren mesele ve mevzuları ehl-i Melâmet gözüyle yorumlayan ve bunu yaparken ardında en eski ve en kapsamlı yazılı kaynakları bırakan Sülemî’nin hayatı, eserleri ve bazı tasavvufî görüşleri hakkında bu çalışmada ana hatlarıyla bilgi verilmiştirAbu Abd ar-Rahman as-Sulamī is a sufī known as an exegesis and hadith scholar, historian, author, scholar, hāfiz and the sheikh of Khorasan in the 4th/10th century. As the reflection of his sufī identity, which he enriched through abovementioned attributes, he wrote many books on history of Sufism, ‘ilm, dhikr (remembrance), good manners, ethics, dealing, states, stages, grantings; sayings and lives of Sufis, their commentary on hadith and verses, their wrongdoings, etc.. as-Sulamī, wrote on various aspects of Sufism, tried to explain the core of Sufism in linguistic terms and on the other hand aimed to introduce the base, method, and traditions of Malāmatiyyah. In other words, when he expresses what Sufism is and what it is not, he constructed a Sufi world of meaning by discussing the subjects from a Malāmatī perspective. What makes as-Sulamī unique is that he is the first to initiate these in his field. Hereupon this article aims to provide an outline on the life, works and certain opinions on sufism of as-Sulamī’s who interpreted the subjects of sufism from Malāmatī perspective and left early and comprehensive written sources behind.