İslam entelektüel geleneğinde iktisadi boyutun teşekkülü: Şeybânî, Serahsî ve Kitâbu’l-Kesb (III)

Abstract

Bu derginin bundan önceki iki sayısında yayınlanan makalelerimizin ilkinde Kitâbu’l-Kesb metninin bazı problematik yönlerini tartışmış ve yanı sıra onun içeriğiyle ilgili genel bir değerlendirmede bulunmuştuk. Anılan makalelerin ikincisinde, tahsisi olarak Kitâbu’lKesb’in “kesb” meselesine ilişkin içeriği üzerinde odaklanmıştık. Okumakta olduğunuz makalede ise aynı eserin diğer bir önemli konusu olan infak meselesi üzerinde duracağız. İnfak terimi, kavramı ve tanımı; infak çeşitleri ve mertebeleri; infakın normatif yapısı ve çerçevesi; farz-ı ayn, farz-ı kifâye ve infak; azimet, ruhsat ve infak; insan ihtiyaçları ve çeşitleri; sosyal yükümlülük ve hak olarak temel ihtiyaçların tatmini, lüks ve gösteriş tüketimi, dilenme meselesi ile veren elin mi yoksa alan elin mi daha üstün olduğuna dair bir tartışma şimdiki makalenin belli-başlı konularını oluşturmaktadır.

Kitāb al-Kasb, a classical Islamic text comprised of al-Shaybânî’s original work and alSarakhsî’s commentary, has two major themes--Kasb and Infâq. Kasb was the subject matter of an earlier article published in this journal, and infâq, i.e. spending and/or consumption is the subject of the present one. Infâq, its definition, levels and normative structure of infaq; infâq in the light of the categories fardh al-kifâyah, fardh al-ayn, azîmah and rukhsah; human needs and their kinds, satisfaction of human needs as a social obligation and a right, conspicuous consumption, isrâf, charity, begging, and a debate on the relative merits of upper and lower hands are major topics to be discussed in this article.