Türkiye'de katılım bankacılığı'nın sosyal finans ve etik bankacılık açısından değerlendirilmesi

Abstract

İnsanoğlunun ahlak-iktisat ilişkisi, son birkaç yüzyıl içerisinde kazanç dürtüsünün ön planda olması ve kapitalizmin ortaya çıkardığı sosyal sorunlar ile kopma noktasına gelmiştir. Bu ekonomik sistemler, bireyle birlikte toplumun kalkınacağını öne sürse de, sosyal hayattaki denge unsurunun bozulmasına ve toplumun kalkınması yerine eşitsizlik, adaletsizlik, kıtlık ve savaş gibi büyük toplumsal sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Son yıllarda yaşanan ekonomik buhranlar, özellikle 2008 global ekonomik krizi ile kamuoyunda bankacılık sektörüne duyulan güven ciddi derecede zarara uğramıştır. Bunun sonucunda hem Batı'da hem de Doğu'da sosyal dayanışma, yardımlaşma, sürdürülebilirlik ve çevre duyarlılığının tartışıldığı yeni alternatif ekonomik sistem arayışı başlamıştır. Batılı gelişmiş ülkeler, bankacılık sektörü için "sosyal finans" ve "etik bankacılık" kavramlarını ve uygulamalarını ortaya çıkarmış, Doğu'da ise İslami finansın sürdürülebilirliğe ve sosyal hayata katkısı ile İslami bankacılığın gelişmesi adına çalışmalar ön plana çıkarılmıştır. Tezin amacı, gelişmiş ülkelerin sosyal sorumluluk ve etik bankacılık faaliyetleri olarak tanımladıkları uygulamaları, Türkiye'de bankacılık sektörü açısından değerlendirmektir. Ayrıca İslami bankacılık ya da Türkiye'deki adıyla "Katılım Bankacılığı"nın etik bankalar ile arasındaki benzerlikleri ortaya koymaktır. Bu çalışmada, Türkiye'de etik bankacılık alanında nicel verilere dayanan ilk kapsamlı çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte Türkiye'deki katılım bankalarının finansal verileri üzerinden etik bankacılıkla ilgili benzerlikleri ve konvansiyonel bankalardan farklı bir iş modeline sahip oldukları tespit edilmiş, amaçlarının kârlılık değil sosyal finansa hizmet etmek olduğu ortaya konmuştur.

The moral-economic relationship of human beings has come to the breaking point in the last few centuries, with the motive of gain at the forefront and the social problems caused by capitalism. Although these economic systems claim that the society will develop together with the individual, they have caused the deterioration of the balance element in social life and the emergence of major social problems such as inequality, injustice, famine and war instead of the development of the society. With the economic depressions experienced in recent years, especially the 2008 global economic crisis, the public's trust in the banking sector has been seriously damaged. As a result, the search for a new alternative economic system, in which social solidarity, cooperation, sustainability and environmental awareness are discussed, has begun in both the West and the East. Western developed countries revealed the concepts and practices of "social finance" and "ethical banking" for the banking sector, while in the East, the contribution of Islamic finance to sustainability and social life and the development of Islamic banking were highlighted. The aim of the thesis is to evaluate the practices that developed countries define as social responsibility and ethical banking activities in terms of the banking sector in Turkey. In addition, it is to reveal the similarities between Islamic banking or "Participation Banking" as it is called in Turkey with ethical banks. In this study, the first comprehensive study based on quantitative data in the field of ethical banking in Turkey was conducted. However, similarities regarding ethical banking have been determined through the financial data of Participation Banks in Turkey, and it has been revealed that they have a different business model than conventional banks, and that their aim is to serve social finance, not profitability.