Kentte Mekânın Kültürel Anlamı: İzmir Tarihî Kemeraltı Çarşısı

Abstract

Sadece bir yer olmayıp mekân formunda görülen kent, insanın kültürel üretim ve aktarım alanların dan biridir. Kentin farklılık ve çeşitlilikleri bir arada bulunduran yapısı, kültürü yok eden bir konumday mış gibi algılanmasına yol açsa da kent ve kentin her bir unsuru, kendine özgü yaratımlar ve aktarım lara sahiptir. Her bir mekânın farklı özellikler taşıması, her biriyle ilgili ayrı inceleme ve değerlendirme yapmayı gerektirir. Türkiye’deki tüm kentlerin birbirinden ayrı özellikler göstermesi de kent hakkında yapılan genellemeleri, sadece bir genelleme derecesinde bırakır; ötesine taşıyamaz. Kentte bulunan mekânlar, sadece fiziki anlamları ile var olmazlar. Kentli bireyin onlara yüklediği anlam, o mekânlarla ilgili deneyimleri, hatıraları ve mekânı konumlandırmaları, bu mekânların kültürel bir unsur olarak ele alınmasını gerektirir. Özellikle kent imgesi hâline gelmiş olan mekânlar işlevsel özel likleri ile bu gerekliliği destekler. Genellikle kent merkezlerinde bulunan ve kentin odak noktası olarak görülen tarihî çarşılar da ken tin kültürel yapısını ifade eden ve taşıdıkları kültürel anlamlar bakımından zengin olan yapılardır. Hem tarihî hem de kültürel olarak bulundukları şehirlere imaj, kimlik ve kültür kazandıran çarşılar, bu yönle riyle ticaret merkezi olmalarının çok ötesinde çeşitli fonksiyonlara sahip mekânlardır. Bunlardan biri de İzmir için önemli bir kültürel yapı ve bölge olan İzmir Tarihî Kemeraltı Çarşısı’dır. Çarşı tarihsel geçmişi, hizmet süresi, yayıldığı alanın büyüklüğü gibi pek çok özelliğiyle dikkat çekici olmasının yanı sıra kentte ifade ettiği kültürel anlamları ile de ön plana çıkar.