Osmanlı şehirlerinde vakıflar ve kültürel hayat: Selanik ve Sofya

Abstract

Balkanlar, Osmanlıların şehir ve medeniyet tasavvurunu uygulamaya koyduğu bölge olmuştur. Osmanlıları bu bölgede kalıcı kılan en önemli saik ise vakıf kurumu olmuştur. Kökeni çok eskilere dayanan vakıf, İslâm medeniyetinin ve Osmanlı Devleti’nin en önemli kurumlarından biri haline gelmiştir. Bu minvalde, Osmanlı Devleti’nin sosyal ve ekonomik yapısını anlamak için vakıf sistemini analiz etmek gerekir. Bu amaçla, Balkanlardan seçilen iki şehrin mukayeseli bir şekilde analizi çalışmanın temelini teşkil edecektir. Bu çalışmada, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Yunanistan Makedonya Tarih Arşivi ve Sofya Milli Kütüphane arşivlerinden tespit edilen vakıf belgeleri ışığında Selanik ve Sofya şehirlerinde inşa edilen kültürel alanlara ait vakıf eserlerin ve icra edilen hizmetlerin mukayeseli incelemesi yapılacaktır.

The Balkans was the region where the Ottomans put their imagination of city and civilization into practice. The most crucial motive that made the Ottomans permanent in this region was the waqf institution. The waqf, which dates back to ancient times, has become one of the most important institutions of the Islamic civilization and the Ottoman Empire. In this respect, it is necessary to analyze the waqf system in order to understand the social and economic structure of the Ottoman Empire. For this purpose, the comparative analysis of two cities selected from the Balkans will form the basis of the study. In this study, in the light of the waqf documents determined from the General Directorate of Foundations, the Greek Macedonian History Archive and the Sofia National Library archives, a comparative analysis of the foundation works and services performed in the cities of Thessaloniki and Sofia will be analyzed.