Sağlık Hizmetlerinde Manevi Bakım Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, yetişkin bireylerin manevi iyi oluşunu, hastanelerde manevi bakım hizmet sunumu ve bireysel insani duyarlılıklarına yönelik algılarının değerlendirilmesinde kullanılacak Sağlık Hizmetlerinde Manevi Bakım Ölçeği’nin (SHMBÖ) geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesidir. Yöntem: Bu çalışma, SHMBÖ’nin psikometrik testi ve doğrulanması için metodolojik bir tasarıma sahiptir. Çalışma İstanbul ilinde Ekim 2022 ile Şubat 2023 tarihleri arasında 18 yaş ve üzeri yetişkin bireyler üzerinde yürütülmüştür. Çalışmanın ilk aşamasında ölçek maddelerinin yazılması ve denemelik formun oluşturulması sonrasında kapsam geçerliği sağlanmıştır. Yapı geçerliğini test etmede Açımlayıcı Faktör Analizi için IBM SPSS İstatistik 24.0 sürümü ve JASP 0.9.0.1 versiyonu paket programı kullanıldı. Ölçeğin Doğrulayıcı Faktör Analizi R 4.2.2 sürümü ile yapılmıştır. Bulgular: AFA sonucuna göre SHMBÖ, 21 madde ve üç boyutlu bir yapı göstermektedir. Ölçeğin yapısını test etmek için yapılan DFA sonrası elde edilen uyum indeksleri kabul edilebilir düzeydedir (χ2/sd=1,62, RMSEA=0,06, SRMR=0,05 ve CFI=0,95). Ölçeğin madde faktör yükleri 0.590 ile 0.900 arasındadır. Güvenirlik analizleri sonucunda Cronbach's alpha katsayısı ölçeğin alt faktörleri için 0.83 ile 0.94, McDonald's omega katsayıları 0.89 ile 0.95 arasındadır. Sonuç: SHMBÖ, bireylerin manevi iyi oluşunu, hastanelerde manevi bakım hizmet sunumu ve bireysel insani duyarlılıklarına yönelik algılarını ölçebilecek özelliklere sahip, yüksek kapsam geçerliliği ve iç tutarlılığı olan bir araçtır. Ölçek, 18 yaş ve üzeri yetişkin bireylerin sağlık hizmetlerinde manevi destek/bakıma yönelik algı düzeylerinin belirlenmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, sağlık hizmetlerine başvuran hastaların manevi destek/bakım ihtiyacının göz ardı edilme deneyimini azaltmaya yardımcı olacak bir yönetim aracı olarak da kullanılabileceği söylenebilir.