Yahya Kemal vasıtasıyla Üsküp'ü anlamak

Abstract

Türk kültür başkentlerinde yetişmiş ve bu kültürün değerleriyle eser vermiş şahsiyetler, beslendikleri toprağın aynası gibidirler. Özellikle eserlerinde kullandıkları sembolleri analiz etmek vasıtasıyla her daim bu şahsiyetleri ve onların geleneksel duyuşlarını dinamikleştirmiş oluruz. Yahya Kemal de gelenekten beslenmiş büyük bir şairimizdir. Üsküp’te doğmuş, ilk eğitimini orada almış, dinî kimliği burada şekillenmiştir. Ata yurdunun ona hazırladığı zemin ileride önemli bir edebî şahsiyet olmasını sağlamıştır. Sonraki yıllarda Üsküp’ün sembolik ve manevî değeri bütünleşerek şiirlerinde yer almış; her ne kadar Avrupa’ya giderse gitsin Balkan ezgilerini unutmamış, zihnini şiirsel yolculuklara yönlendirmiştir. Küçük yaşta annesini kaybetmesiyle de Üsküp, onun için bir “anne” motifi hâline gelmiş, içindeki sızıyı şiirleriyle ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı; Üsküp’ü, Yahya Kemal vasıtasıyla anlamaya çalışmaktır. Edebî şahsiyetlerin bakış açılarıyla bir şehre, bir kültüre, bir geleneğe bakmak okuyucu açısından ikna edici bir metottur. Özellikle şairlerdeki duyuş kabiliyeti, betimlemeleri ve tanımlamaları güçlendiren bir hassasiyeti de beraberinde getirir. Çalışmada, bu hassasiyete fazlasıyla sahip olan Yahya Kemal Beyatlı’nın şiirlerindeki Üsküp algısı, Üsküp’le ilgili motifler değerlendirilecek; böylece Üsküp onun gözünden bir kez daha şekillenecektir. Anahtar Kelimeler: