Nizamiye medreseleri ve eğitim geleneği

Abstract

Bu çalışmanın amacı; Nizamülmülk’ün önderliğinde kurulan Nizamiye Medreselerinin kuruluş amaçlarını, nasıl kurulduğunu, çalışmalarını, sonraki döneme olan etkilerini ve İslam kültüründe nasıl bir eğitim ekolü oluşturduklarını incelemektir. Türklerin, İslamiyet’i kabul etmeye başlaması tarih içerisinde yeni bir döneminde başlamasına sebep olmuştur. Yeni kurulmaya başlanan Türk İslam Devletleri, eski Türk geleneklerini devam ettirmekle beraber yerleşik yaşama geçmiş ve daha önce Türk tarihinde görülmeyen yeni kurumlar kurmuşlardır. Karahanlılar Dönemi’nde İslamiyet’in Türkler arasında yayılmasıyla birlikte ilk medreselerin açılması gerçekleşmiş, Gazneliler Dönemi’nde ise bu medreselere ilaveten yeni medreseler inşa edilmiştir. Büyük Selçuklu Devleti’nin kurulmasıyla birlikte Türkler İslam dünyasının siyasal, sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında liderliğini üstlenmeye başlamışlardır. Büyük Selçuklu Devletine bu vizyonu kazandıran önemli etkenlerden bir tanesi siyasal olarak güçlü olması iken diğeri ise oluşturduğu eğitim vizyonu ve bu vizyona uygun olarak kurdukları Nizamiye Medreseleridir. Çünkü bu eğitim kurumları kendilerinden sonra İslam dünyasının eğitim sistemini derinden etkilemiş, dünya eğitim sistemine kökleşmiş uygulamaları miras bırakmıştır.

The aim of this study is to examine the establishment of Nizamiye Madrasas under the leadership of Nizamülk, how they were founded, their work, their effects on the next period, and how they formed an educational school in Islamic culture. The Turks began to accept Islam in a new period of time. The Turkish-Islamic States, which have just started to be established, have continued their old Turkish traditions and have established new institutions which have not been seen in Turkish history. In addition to these madrasahs, new madrasahs were built during the period of Gaznavians. With the establishment of the Great Seljuk State, the Turks began to assume the leadership of the Islamic world in political, social, cultural and educational fields. One of the important factors that give this vision to the Great Seljuk State is its political strength, while the other is the educational vision and the Nizamiye Madrasas that they have established in accordance with this vision. Because these educational institutions had a profound impact on the education system of the Islamic world after them and left the inheritance of the practices rooted in the education system of the world.