Fasıl tarihinde dönüşüm ve direklerarası fasıl refakat gelenekleri

Abstract

Osmanlı’nın son zamanlarından günümüze kadar uzanan Türk müziği icra geleneklerinden “fasıl” özel bir yer teşkil eder. Aynı makamda birkaç eserin ağırdan hareketliye belli bir dizilimle icra edilmesi özel anlamının yanı sıra fasıl, herhangi bir musiki icrasını açıklamak için de kullanıla gelmiş, geniş bir anlama malik olmuştur. Ondokuzuncu yüzyıl başında beliren “klasik fasıl” ile aynı yüzyılın sonundaki “direklerarası fasıl”ın içerik ve sunum açısından farkları bulunması, veriler doğrultusunda bu dramatik dönüşümün de açıklanmasını gerektirmektedir. Repertuar, icracılar ve bu kültür içinde oluşan icra üslubu, yaklaşık son yüz yıldır yaygın olarak kullanılan Avrupa notasının dikte ettiği yalınlıktan çok uzak bir konumdadır. Fasılda kullanılan ritm sazların velveleli üslubu ile mızraplı sazların uzun seslerde yaptıkları ilave notaların birbiriyle ilgisi olduğu açıktır. Bu çalışmada, fasıl üsluplarındaki dönüşümün tarihsel izleri sürülecek ve direklerarası fasıl geleneğinde mızraplı ve ritm sazların fasıl müziğine etkileri irdelenecektir.

In the Ottoman Empire, which had to become Westernized instead of living with the West, acceptance of this new way of life was happening slowly in the lower class, while the upper class was meeting the innovations more quickly. For this reason, the history of Turkish Westernization is essentially the history of the mobility of the upper class. Apart from the political depth of social acceptance, the results that appear in music, especially in the fasıl genre, summarize the last century of the Empire. Because these fasıls are a symbol of common music taste in places where the new upper and lower class intersect and meet. In our study, this historical transformation is traced, a piece whose stylistic differences are not specified on the note will be demonstrated through examples of instrumental performance in direklerarası fasıl. The liveliness effect of long-voiced instruments by making a single sound, which is the touchstone of the melody, resonating for a long time in the lively and cheerful style of direklerarası fasıl, or the creative decorations made with traditional motifs on the upper and lower parts of the tune skeleton, are the remarkable features of the structure of these instruments in the direklerarası fasıl. But the instruments that show the dynamic side of the direklerarası fasıl are rhythm instruments like darbuka and riq and plectrum instruments like oud and qanun. Since we evaluate the direklerarası fasıl as a whole based on the intricate result that emerged, every instrument that influences it and the vitality techniques they create in the fasıl are within the scope of our study.