Sürekli Denetim Modelleri ve Türkiye Uygulamaları Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Küreselleşen ekonomilerde artan dijitalleşme, veri yoğunluğu ve düzenleyici baskılar, geleneksel denetim anlayışının yetersiz kalmasına ve iç denetim süreçlerinin gerçek zamanlı ve otomasyon destekli sistemlerle yeniden yapılandırılmasına olan ihtiyacı artırmıştır. Bu çalışmada, sürekli denetim ve izleme sistemleri kuramsal çerçeveler ışığında ele alınmış; literatürde öne çıkan Groomer ve Murthy, Vasarhelyi vd., Onions, Coderre, Rezaee vd. ve Woodroof & Searcy gibi modeller, veri izleme yetkinliği, otomasyon seviyesi ve sektörel uygulanabilirlik açısından incelenmiştir. COSO İç Kontrol Çerçevesi, Kurumsal Yönetim Teorisi ve Teknoloji Kabul Modeli (TAM) doğrultusunda bu modellerin kurumsal uyumluluğu değerlendirilmiş; Türkiye bağlamında bankacılık, kamu, perakende ve KOBİ gibi sektörlerdeki uygulama örneklerine yer verilmiştir. Ayrıca yapay zekâ, büyük veri ve blok zinciri gibi yeni nesil teknolojilerin sürekli denetim sistemlerine entegrasyon potansiyeli tartışılmıştır. Çalışma, sürekli denetim yaklaşımlarının teknik bir kontrol aracı olmanın ötesinde, yönetişim, risk yönetimi ve dijital dönüşüm bağlamında stratejik bir yapı sunduğunu ortaya koyan literatür temelli bir değerlendirme sunmaktadır.Increasing digitalization, data density, and regulatory pressures in globalizing economies have led to the inadequacy of traditional auditing approaches and increased the need to restructure internal audit processes with real-time, automated systems. This study examines continuous auditing and monitoring systems within theoretical frameworks. Models prominent in the literature, such as Groomer and Murthy, Vasarhelyi et al., Onions, Coderre, Rezaee et al., and Woodroof & Searcy, are examined in terms of data monitoring capabilities, automation levels, and sectoral applicability. The institutional compatibility of these models is assessed in line with the COSO Internal Control Framework, Corporate Governance Theory, and Technology Acceptance Model (TAM). Application examples from sectors such as banking, public sector, retail, and SMEs in the Turkish context are presented. Furthermore, the potential for integrating next-generation technologies such as artificial intelligence, big data, and blockchain into continuous auditing systems is discussed. The study provides a literature-based assessment that demonstrates that continuous auditing approaches go beyond being mere technical control tools and offer a strategic framework for governance, risk management, and digital transformation.