İşârî Tefsirlerden Tasavvufî Âdâp Kuralları İstinbât Etmenin İmkânına Dair Bir Değerlendirme: -el-Bahru'l-medîd Örneği-

Abstract

Hz. Peygamber’in güzel ahlakı tamamlama vazifesi, vahyin aydınlığında deruhteedilmiştir. Makale, bahsi geçen yargının sûfî nass yorumculuğu bağlamında vetasavvufî âdâb kuralları ekseninde örneklendirilmesini kapsamaktadır. Bilindiğiüzere Hz. Âişe’ye peygamberin ahlakı sorulduğunda “O’nun (s.a.v) ahlâkı Kur’ân’dı”cevabını vermiştir. Hz. Aişe’nin sözü, âyetlerin sadece inanç ve amel konularını elealmadığına, uygulanabilir edep kuralları ve bu edep kurallarını istinbat etmeyeimkân tanıyacak nazarî prensipler içerdiğine delâlet eder. Örneğin Ahmed İbn Acîbe(öl. 1224/1809) tarafından kaleme alınan el-Bahru'l-medîd adlı işârî tefsirde,tasavvufî âdâb kurallarını âyetlere ircâ‘ etme refleksi göze çarpmaktadır. Özellikleadı geçen eserde istinbât edilen edep kurallarının azımsanamayacak yoğunluktaolması, âyetler ve tasavvufî âdâb kuralları arasındaki ilişkiyi müstakil bir eserbağlamında incelemeye imkân tanımaktadır. Makale, tasavvufî âdâb kurallarınınreferans noktalarını vahiyden istinbât etmenin imkânını örneklendirme amacınıtaşımaktadır. Edebe işaret eden yorumlar, metin analizi yöntemiyle incelenmiş, İbnAcîbe’nin âyetlerle edep kuralları arasında kurduğu ilişkinin naslardandelillendirilebilir arka planı ve benzetme yönlerine dikkat çekilmiştir.The duty of completing the good moral values of the Prophet was undertaken in thelight of revelation. The article exemplifies this provision in the context of isharīexegesis and on the axis of mystical ethics. When Aisha was asked about the moralityof the Prophet, she replied, "His morality was the Qur'an". Therefore, the versescontain not only the issues of belief and practice, but also the applicable rules ofdecency and the theoretical principles that will enable these rules to be drawn. In al-Bahru'l- medīd written by Ibn Acîbe (d. 1224/1809), there is a tendency to refer tomystical etiquette in verses. The considerable intensity of the rules of decency foundin the aforementioned work makes it possible to examine the relationship betweenthe verses and the rules of mystical etiquette in the context of an independent work.The article aims to exemplify the possibility of deriving the reference points of therules of mystical etiquette from the revelation. The comments pointing to mannerswere examined by the method of text analysis, and attention was drawn to theprovable background and analogy aspects of the relationship that Ibn Acibeestablished between the verses and the rules of adab.