Consumer Protection Practices of the Ottoman Classical Age: Classical Solutions to Modern Problems

Abstract

Modern consumer protection laws and measures have come into their current shapes at a very high cost that modern man had to pay, as is the case with other human rights. Paying this price could have been avoided by learning from the historical consumer protection practices of the last Muslim superpower of the Ottoman Empire. Long before modern man recognized consumer rights, the Ottoman citizen was already enjoying these rights, which were protected under Islamic Shariah since the revelation of the Quran in the 7th century. In this thesis, a systematic analysis of modern consumer reports is conducted to identify the persisting consumer problems and their root causes. At the same time, cases of the 17th-19th centuries Istanbul court registers are analyzed to extract the Ottoman consumer problems (both potential and actual), their root causes, and the consumer protection practices adopted to eliminate those problems. Afterwards, the Ottoman consumer protection practices that are suitable to eliminate the modern consumer problem root causes are identified and analyzed. This thesis recommends reviving the Ottoman consumer protection practices as well as the principles and values they are based on to ensure the protection of consumers, suppliers, society, and the environment. The thesis proposes the expansion of this methodology over other economic fields, suggesting that old wisdom can solve problems of the still immature new world system.

Modern tüketici hakları koruma yasaları ve tedbirleri, diğer insan haklarında olduğu gibi, modern insanın ödemek zorunda kaldığı yüksek bir bedel sonucunda günümüzdeki biçimine kavuşmuştur. Bu bedelin ödenmesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun—son Müslüman süper güç olarak—tarihsel tüketici koruma uygulamalarından ders alınarak önlenebilirdi. Modern insan tüketici haklarını tanımadan çok önce, Osmanlı tüketici bu haklardan yararlanmakta olup, söz konusu haklar yedinci yüzyılda İslam hukuku çerçevesinde güvence altına alınmıştı. Bu tezde, 17. ila 19. yüzyıllar arasındaki İstanbul kadı sicillerine ait tüketici koruma ile ilgili mahkeme kayıtları analiz edilerek Osmanlı dönemindeki tüketici sorunları ve etkili tüketici koruma uygulamaları tespit edilmektedir. Ardından, 21. yüzyıl tüketici koruma raporlarına odaklanarak modern tüketici sorunlarının temel nedenlerini ortaya koymaktadır. Son bölümde ise Osmanlı'daki başarılı tüketici koruma uygulamaları ile modern tüketici sorunlarının temel nedenleri eşleştirilerek karşılaştırmalı bir analiz yapılmaktadır. Sonuç olarak, bu tez, tüketicilerin yanı sıra tedarikçiler, devlet, toplum ve çevre dâhil olmak üzere tüm piyasa paydaşlarının refahını sağlamak amacıyla, Osmanlı tüketici koruma uygulamalarının ve dayandıkları ilke ve değerlerin yeniden benimsenmesini önermektedir. Ayrıca, bu metodolojinin diğer ekonomik alanlara da genişletilmesi gerektiğini savunarak, eski bilgeliklerin hâlâ olgunlaşma sürecinde olan yeni dünya sisteminin sorunlarını çözebileceğini ileri sürmektedir.