Etik liderliğin katılımcı karar verme üzerindeki etkisinde işe bağlılığın aracı rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı etik liderliğin katılımcı karar verme üzerindeki etkisinde işe bağlılığın aracı rolünün incelemektir. Araştırmada nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Tekirdağ İli Çorlu ve Ergene ilçelerinde resmi okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 408 öğretmenden oluşmuştur. Örneklemin büyüklüğü evren örneklem hesabı ile belirlenmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Etik Liderlik Ölçeği, İşe Bağlılık Ölçeği ve Karara Katılım Ölçeği kullanılmıştır. Verileri analiz etmek için özel bir istatistik programı kullanılmış ve tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplar T-testi, ANOVA, Regresyon ve Korelasyon Analizi ve aracı rolü tespit için Sobel Testi analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin etik liderlik algıları, karara katılım ve işe bağlılık düzeyleri yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin etik liderlik algıları cinsiyete, yaşa, kıdeme, eğitim seviseyine, okuldaki öğretmen sayısına, okuldaki öğrenci sayısına göre anlamlı farklılaşmamakta iken okul kademesine göre anlamlı farklılaşmaktadır. İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin etik liderlik algıları okul öncesi öğretmenlerinden yüksektir. Katılımcı karar verme cinsiyete, kıdeme, okul kademesine, öğretmen sayısına ve öğrenci sayısına göre anlamlı farklılaşmaz iken: yaşa ve eğitim seviyesine göre anlamlı farklılaşmaktadır. Lisans mezunu öğretmenlerinin karara katılımı lisansüstü mezunu öğretmenlerinden daha yüksek seviyededir. 51 yaş ve üstü öğretmenlerin karara katılımı 41-50, 31-40, 21-30 yaş gruplarından yüksektir. 21-30 yaş grubu öğretmenlerin karara katılımı 41-50 yaş grubu ve 31-40 yaş grubundan büyüktür. 31-40 yaş grubu öğretmenlerin karara katılımı diğer yaş gruplarından düşüktür. Öğretmenlerin işe bağlılık düzeyleri cinsiyete, eğitim düzeyine, okul kademesine, öğretmen sayısına, öğrenci sayısına göre anlamlı farklılık göstermezken; yaşa ve kıdeme göre anlamlı farlılık göstermektedir. İşe bağlılığın adanmışlık alt boyutunda kadınların adanmışlığı erkeklerden yüksektir. Yaşa göre 51 ve üstünün işe bağlılığı diğer tüm yaş gruplarına göre en yüksek ve 31-40 yaş grubunun işe bağlılığı diğer tüm yaş gruplarından en düşük seviyededir. Kıdeme göre işe bağlılığı en yüksek 0-5 yıl, en düşük 6-10 yıl arası en düşük gruptur. Etik liderlik katılımcı karar vermeyi ve işe bağlılığı; işe bağlılık ise katılımcı karar vermeyi pozitif yönde etkilemektedir. Etik liderliğin katılımcı karar verme üzerindeki etkisinde işe bağlılığın kısmi aracı rolünün olduğu bulunmuştur.

The purpose of this study is to examine the mediating role of work engagement in the effect of ethical leadership on participative decision making. Relational survey method, one of the quantitative research models, was used in the study. The study group of the research consisted of 408 teachers working in official pre-school, primary school, secondary school and secondary education institutions in Çorlu and Ergene districts of Tekirdağ Province in 2022-2023 academic year. The size of the sample was determined by population sampling calculation. Personal Information Form, Ethical Leadership Scale, Work Commitment Scale and Decision Participation Scale were used in the study. A special statistical program was used to analyze the data and descriptive statistics, Independent Samples T-test, ANOVA, Regression and Correlation Analysis and Sobel Test analysis were performed to determine the mediating role. As a result of the research, teachers' perceptions of ethical leadership, participation in decision-making and commitment to work were found to be high. Teachers' perceptions of ethical leadership do not differ significantly according to gender, age, seniority, level of education, number of teachers in the school, number of students in the school, but they differ significantly according to school level. The ethical leadership perceptions of primary and secondary school teachers are higher than those of preschool teachers. Participative decision-making does not differ significantly according to gender, seniority, school level, number of teachers and number of students in the school, but it differs significantly according to age and education level. Participation of undergraduate teachers in decision-making is higher than that of postgraduate teachers. Teachers aged 51 and over have a higher level of participation in decision making than teachers aged 41-50, 31-40 and 21-30. Participation of 21-30 age group teachers in decision making is higher than 41-50 age group and 31-40 age group. While the commitment levels of teachers do not show significant differences according to gender, education level, school level, number of teachers, number of students; they show significant differences according to age and seniority. In the commitment sub-dimension of work engagement, the commitment of women is higher than that of men. According to age, 51 and above have the highest level of work engagement compared to all other age groups and 31-40 age group has the lowest level of work engagement compared to all other age groups. According to seniority, 0-5 years is the highest and 6-10 years is the lowest. Ethical leadership positively affects participative decision making and work engagement, and work engagement positively affects participative decision making. It was found that work engagement has a partial mediating role in the effect of ethical leadership on participative decision making.