Okul müdürlerinin toksik liderlik davranışına ilişkin öğretmen görüşleri

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin toksik liderlik davranışlarının öğretmen görüşlerine göre incelenmesidir. Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi ve karma yöntem içerisinde yer alan açıklayıcı ardışık desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun çalışma grubunu, 2018-2019 yılında İstanbul ili Küçükçekmece ilçesindeki devlet okullarında görev yapan öğretmenlerden tesadüfi küme örnekleme yoluyla seçilen 546'sı kadın 154'ü erkek olmak üzere toplam 700 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri için "Kişisel Bilgi Formu" ve "Toksik Liderlik Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler çözümlenmeden önce normallik ve güvenirlik değerleri hesaplanmıştır. Araştırmanın nitel çalışma grubunu ise aynı ilçede görev yapan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile belirlenen 25 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel verileri yarı yapılandırılmış görüşme sorularıyla toplanmıştır. Nicel araştırma bulgularına göre öğretmenlerin okul müdürlerini orta düzeyde toksik lider olarak algıladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin toksik liderlik algılarına göre cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, öğrenim düzeyi ve görev yapılan öğretim kademesi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Nitel araştırma bulgularına göre okul içinde ve dışındaki iletişimlerine ilişkin olarak katılımcı öğretmenler okul müdürlerinin samimi, ilgili, eğlenceli, kibar, iletişime açık, dinleyici ve problem çözücü olduklarını belirtmişlerdir. Bunun yanında öğretmenler, okul müdürlerinin yeniliklere izin verdiklerini, mesleki başarı elde eden öğretmenlerini desteklediklerini, toplum içinde tebrik ettiklerini belirtmişlerdir. Okul müdürlerinin bu olumlu davranışlarının yanı sıra tutarsız veya ruh haline göre değişken davrandıklarını da ifade etmişlerdir.

The objective of this research is to analyze teachers' opinions on toxic leadership behavior of school principals. Mixed research method in which quantitative and qualitative methods are used together and explanatory sequential design included in mixed method were used in this research. The quantitative dimension study group of the research contains a total of 700 teachers, 546 of whom are females and 154 are males, selected by random cluster sampling from the teachers working in public schools in Küçükçekmece/Istanbul between 2018 and 2019. "Personal Information Form" and "Toxic Leadership Scale" were used for the quantitative data of the research. Normality and reliability values of data were calculated before they were analyzed. The qualitative study group of the research consists of 25 teachers working in the same district and determined by maximum diversity sampling method. Qualitative data of the research were collected through semi-structured interview questions. According to the quantitative research findings, it was concluded that teachers perceive school principals as mid-level toxic leaders. In addition, it was identified that there is a significant difference in the toxic leadership perception of teachers with regards to the variables of gender, age, professional seniority, last completed education program and teaching level. According to the qualitative research findings, the participant teachers stated that the school principals are sincere, caring, entertaining, polite, open to communication, listener, and problem solver in their communication inside and outside the school. In addition, teachers stated that school principals encourage innovations, support their teachers who achieve professional success, and congratulate them in the community. On the other hand, they also expressed that besides these positive behaviors, school principals could act inconsistently or changeable according to their mood.