Türkiye'de helal gıda sertifikasyon faaliyetleri ve ilgili kuruluşların çalışma prensiplerinin karşılaştırılması

Abstract

Helal gıda; söz konusu gıdanın tohumdan çatala kadar olan tüm girdi ve proses basamaklarının temizlik ve sağlık kuralları yanında, şer'i olarak da İslam dinine uygunluğunu ifade eder. Dünyada ve Ülkemizde helal ve sağlıklı gıdaya olan ilgi her geçen gün katlanarak artmaktadır. Ancak, son yıllarda gıda endüstrisi ve teknolojisindeki çeşitliliğin artması, gıdaların helal olup olmadığı konusundaki sorunları daha karmaşık hale getirmiştir. Dolayısı ile yiyecek ve içeceklerin helal ve sağlıklı olması konusunda ki tüketici hassasiyetleri de sertifikalandırma işleminin önemini artırmıştır. Bunların yanında yapılan araştırmalarda ülkemizde helal gıda sertifikası veren yaklaşık 60 kadar kurumun olduğu, ancak bu kurumların sertifikalandırma standart ve işlemlerinin kendilerine göre farklılıklar gösterdiği ve her kurumun standartlarını şeffaf olarak paylaşmamasının da ayrı bir problem olarak görüldüğü değerlendirilmektedir. Bu çalışmada kısmen de olsa bilgi paylaşımı yapan iki sertifika kuruluşu; yarı resmi bir kurum olarak Türk Standartları Enstitüsü ile özel bir kuruluş olarak ülkemizde ilk ve en fazla helal sertifikalandırma yapan GİMDES'in helal standartları örnek olarak incelenmiş ve aralarında bir karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmamızda incelenen bu iki kuruluş arasında, helal uygunluk belgesi düzenlenme prosedürü ve standartları bakımından önemli farklılıkların bulunduğu ve benzer şekilde bu tür farklılıkların muhtemelen diğer sertifika kuruluşlarında da bulunmasına rağmen bilgi paylaşımı olmaması nedeniyle bunların neler olduğu çalışmada tespit edilememiştir. Sonuç olarak bu çalışma ile esas olarak sektör, sektör yöneticileri, helal ve sağlıklı gıda konusunda hassasiyet sahibi üretici ve tüketicilerin aydınlatılması amaçlanmış ve helal sertifikalarının düzenlenmesi, bunların benzerlik ve/veya farklılıkları konusunda da yol gösterilmeye çalışılmıştır.

Halal food; It expresses the conformity of the food in question with the religion of Islam, as well as their cleanliness and healthiness of all input and process steps from farm to the fork. The interest in halal and healthy food in the world and in our country has getting increased. However, the increase in diversity in the food industry and technology in recent years has made the issues more complex whether the food is halal or not. Therefore, consumer sensitivities about halal and healthy foods have also increased the importance of the certification process. In addition to these, it is considered as a separate problem that there are about 60 institutions in our country that issue halal food certificates, but the certification standards and procedures of these institutions differ according to their views, and these institution does not share its standards publicly. In this study, two certification bodies that share information, albeit partially; The halal standards of the Turkish Standards Institute as an official institution and GIMDES which is private, the first and the most wide halal certification issuing institute in our country, were examined as an example and a comparison was made between their criteria. Between these two organizations, there are important differences in terms of the issuance procedure and the standards for halal conformity certificates. Although similar differences are most probably present in other certification bodies, but it could not be determined what they were due to the lack of information shared publicly. As a result, with this study, it was aimed to enlighten the sector, sector managers, producers and consumers who are sensitive about halal and healthy food, and it was tried to give a guidance on halal certificates.