Mükemmeliyetçilik ve Sosyal Anksiyete Arasındaki İlişkide Öz-Eleştirel Ruminasyon ve Beden Algısının Aracı Rolü

Abstract

Bu tezde, mükemmeliyetçiliğin sosyal anksiyete üzerindeki etkisinin, bireylerin beden algısı ve öz-eleştirel ruminasyon aracılığıyla nasıl şekillendiği araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 18 ile 35 yaşları arasında bulunan 698 birey oluşturmuştur. Veriler, katılımcıların çevrimiçi yollarla erişebileceği bir Google Forms anketi aracılığıyla elde edilmiştir. Uygulama sürecinde katılımcılara sırasıyla Bilgilendirilmiş Onam Formu, Demografik Bilgi Formu, BÜMÖ-16, Sosyal Kaygı Kısa Formu, Öz-eleştirel Ruminasyon Ölçeği ve Beden İmajı Ölçeği yöneltilmiştir. SPSS 29.0 programı kullanılarak Bağımsız Örneklem t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Kruskal-Wallis ve non-parametrik Mann-Whitney U Testi ile grup karşılaştırmaları yapılmıştır. Değişkenler arası ilişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi uygulanmış, ayrıca aracılık analizleri için Hayes’in (2022) geliştirdiği Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Korelasyon analizi sonuçları, katı, öz-eleştirel ve narsistik mükemmeliyetçilik ile öz-eleştirel ruminasyon arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik boyutlarının (katı, öz-eleştirel ve narsistik) beden algısı ile de pozitif yönde anlamlı ilişkiler içinde olduğu görülmüştür. Sosyal anksiyete ile Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik boyutları arasında da anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca, beden algısı ile sosyal anksiyete arasındaki ilişkinin de pozitif ve anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aracılık analizi sonuçları katı mükemmeliyetçilik ve öz-eleştirel mükemmeliyetçilik alt boyutları ile sosyal anksiyete arasındaki ilişkide öz-eleştirel ruminasyon ve beden algısının kısmi aracılık etkisine sahip olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçları, öz-eleştirel ruminasyon ve beden algısının, narsistik mükemmeliyetçilik ile sosyal anksiyete arasındaki ilişkiyi tam aracılık yoluyla etkilediğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, mükemmeliyetçi eğilimlerin tetiklediği öz-eleştirel ruminasyon süreci ile beden algısının yol açtığı sosyal anksiyetenin azaltılmasına yönelik etkili müdahale stratejilerinin geliştirilmesi bakımından önemli katkılar sunmaktadır. Özetle, bu çalışmada elde edilen sonuçlar, mükemmeliyetçilik, sosyal anksiyete, öz-eleştirel ruminasyon ve beden algısı arasındaki karşılıklı etkileşimlere dair önemli bir anlayış sunmaktadır.The current thesis study was conducted to examine the mediating roles of self-critical rumination and body image in the relationship between perfectionism and social anxiety. The sample comprised 698 participants aged between 18-35, and data collection was carried out through online methods via Google Forms. During the data collection phase, participants were presented with the Informed Consent Form, a demographic information form, Big Three Perfectionism Scale- Short Form (BTPS16), Short Form of Social Anxiety Scale, Self-Critical Rumination Scale and Body Image Scale. The research data were analyzed using SPSS version 29.0. Group comparisons were conducted using the Independent Samples t-Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), the non-parametric Kruskal-Wallis Test, and the Mann-Whitney U Test. In addition, Pearson correlation analysis was performed to examine the relationships among variables, and mediation analyses were carried out using Hayes' (2022) PROCESS macro. The results of the correlation analysis indicate that rigid, self-critical, and narcissistic perfectionism have significant positive relationships with self-critical rumination. For the relationship between the big three perfectionism and body image, significant positive relationships were observed for the rigid, self-critical, and narcissistic perfectionism dimensions. For the relationship between the big three perfectionism and social anxiety, significant positive relationships were observed for the dimensions of the big three perfectionism. Finally, a significant positive relationship was found between body image and social anxiety. The results of the mediation analysis demonstrated that self-critical rumination and body image partially mediated the relationship between the rigid and self-critical perfectionism subdimensions and social anxiety. Furthermore, the mediation analysis demonstrated that self-critical rumination and body image fully mediated the relationship between narcissistic perfectionism and social anxiety. Specifically, the effect of rigid and self-critical perfectionism on social anxiety occurred both directly and indirectly through self-critical rumination and body image. Conversely, the effect of narcissistic perfectionism on social anxiety occurred indirectly through self-critical rumination and body image, with the direct effect rendered non-significant. The findings obtained provide significant contributions to the development of effective intervention strategies aimed at reducing social anxiety arising from the process of self-critical rumination and body image triggered by perfectionistic tendencies. In summary, the results obtained in this study offer important insights into the reciprocal interactions between perfectionism, social anxiety, self-critical rumination, and body image.