Türkiye Selçuklu Devleti’nin Siyasi Yapısında Çobanoğulları Beyliği: Siyasi ve Sosyo-Kültürel Dinamikler

Abstract

Bu çalışma, XII. yüzyılın sonlarında Türkiye Selçuklu Devleti’ne bağlı bir uç beyliği olarak kurulan Çobanoğulları Beyliği’nin siyasi, askeri ve sosyo-kültürel yapısını, Anadolu’daki Türkmen hareketleri ve Moğol hâkimiyeti bağlamında detaylı bir şekilde incelemektedir. Selçuklu otoritesinin zayıflamasıyla birlikte bağımsızlık arayışına yönelen Çobanoğulları, bir yandan Selçuklu hanedanına bağlılıklarını sürdürürken, diğer yandan İlhanlılara karşı direnç göstererek dönemin karmaşık siyasi dengelerindeki manevra kabiliyetini ortaya koymuştur. Kastamonu ve çevresindeki Türkmen hareketlerini yönlendirme kapasitesiyle öne çıkan beylik, meşruiyet arayışında stratejik bir aktör hâline gelmiştir. Selçuklu şehzadelerinin taht mücadelelerinde üstlendikleri kritik roller ve Suğdak Seferi gibi denizaşırı askerî girişimler, beyliğin hem bölgesel hem de uluslararası düzeydeki etkinliğini göstermektedir. Ayrıca, beylik döneminde Kastamonu’nun bir kültür ve ticaret merkezi olarak gelişmesi, sosyo-ekonomik yapının şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Bu bağlamda çalışma, Çobanoğulları Beyliği’nin Anadolu’daki Türkmen dinamikleri içerisindeki tarihsel konumunu, askerî başarılarını ve kültürel mirasını analiz ederek, beylikler dönemi Anadolu tarihine yeni bir perspektif sunmayı hedeflemektedir.This study examines the Chobanid Principality, established as a frontier lordship under the Seljuk Sultanate of Rum in the late 12th century, analyzing its political, military, and socio-cultural structure within the context of Turkmen movements and Mongol dominance in Anatolia. As Seljuk authority weakened, the Chobanids sought greater autonomy while maintaining nominal loyalty to the Seljuk dynasty and resisting Ilkhanid influence, demonstrating their strategic adaptability in a shifting political landscape. Emerging as a key power in the Kastamonu region, the principality played a pivotal role in guiding Turkmen activities and legitimizing its rule. Their involvement in Seljuk succession struggles and military campaigns such as the Sughdaq Expedition highlights their regional and international influence. Additionally, Kastamonu flourished as a cultural and commercial hub under their rule, shaping the socio-economic dynamics of the era. By exploring the Chobanids' historical significance within Anatolian Turkmen politics, their military achievements, and cultural contributions, this study aims to provide a fresh perspective on the history of Anatolian principalities during the medieval period.