İnsan hakları bağlamında depremzedelerin hizmetlere erişiminde STK'ların rolü

Abstract

Sivil Toplum Kuruluşları kamu hizmetlerinde önemli görevleri olan, kalkınma, demokrasinin gelişimi süreçlerinde önemli rollere sahip gönüllülük esaslı faaliyet gösteren kuruluşlardır. Kamu kurumlarına göre daha hızlı organize olabilme, organizasyonları içinde gönüllülerle çalışabilmeleri gibi birçok sebeple birçok alanda aktif olarak çalışmaktadırlar. Doğal afetler de bu alanlardan birini oluşturmaktadır. Afetlerin beraberinde getirmiş olduğu olumsuz sonuçlar doğrultusunda sivil toplum kuruluşları afet bölgelerinde gerek maddi yardımların organizasyonunda gerekse afetzedelerin sosyal ihtiyaçlarına yönelik müdahalelerde bulunmaktadırlar. Bunun en yakın örneğini ise 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli iki deprem oluşturmaktadır. Bu çalışmanın kapsamı 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli iki depremden hareketle insan hakları bağlamında depremzedelerin hizmetlere erişimlerinde sivil toplum kuruluşlarının rollerini araştırmaktır. Araştırma nitel bir araştırma olup sivil toplum kuruluşlarının deprem gibi büyük bir afetle mücadelesinde hangi faaliyetleri gerçekleştirdikleri, bu faaliyetleri gerçekleştirirken hangi yaklaşımları benimsedikleri, afet etiği ve insan hakları bağlamında nelere dikkat ettikleri ve hangi rolleri üstlendiklerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Araştırmada öncelikle ilgili literatür taranmış olup ayrıca sivil toplum kuruluşlarının koordinatörleri ve üyeleriyle derinlemesine mülakat görüşmeleri yapılarak derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle sivil toplum, sivil toplum kuruluşları ve insan hakları kavramları ele alınmıştır. Bu başlık altında sivil toplumun tarihsel gelişim sürecinden, öneminden Türkiye'de sivil toplum kuruluşları, insan hakları, insan hakları ve sivil toplum kuruluşlarının ilişkisi konularına değinilmiştir. Çalışmanın diğer başlığında doğal afetler, afet yönetimi, Türkiye'de doğal afetler ve sivil toplum kuruluşları ayrıca uygulanan sosyal hizmet uygulamaları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise araştırmanın geneline ilişkin değerlendirme, öneriler ve sonuç bölümü sunulmuştur.

Non-governmental organizations are volunteer-based organizations with important duties in public services and important roles in developing and developing democratic processes. They work actively in many areas for many reasons, such as organizing faster than public institutions and working with volunteers within their organizations. Natural disasters constitute one of these areas. In line with the negative consequences of disasters, non-governmental organizations intervene in disaster areas to organize financial aid and address the social needs of disaster victims. The closest example is the two earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023. The scope of this study is to investigate the roles of non-governmental organizations in earthquake victims' access to services in the context of human rights, based on the two Kahramanmaraş-centered earthquakes that occurred on February 6, 2023. The research is qualitative and seeks answers to the questions of what activities non-governmental organizations carry out in their fight against a major disaster such as an earthquake, what approaches they adopt while carrying out these activities, what they pay attention to in the context of disaster ethics and human rights, and what roles they undertake. In the research, the relevant literatüre was first scanned in-depth interviews were conducted with the coordinators of non-governmental organizations and the in-depth interview technique was also used. The study first discusses the concepts civil society, non-governmental organizations and human rights. Under this heading, the historical development process of civil society, its importance, non-governmental organizations in Turkey, human rights, the relationship between human rights and non-governmental organizations are mentioned. The other title of the study focuses on natural disasters, disaster management, natural disasters in Turkey, non-governmental organizations and social service practices. The last part of the study presents evaluation, suggestions and conclusion regarding the overall research.