Türkiye üniversitelerinin kalite güvence sistemi açısından iç değerlendirme sonuçlarının karşılaştırmalı analizi

Abstract

Yükseköğretim kalite güvencesi yükseköğretim kurumlarının iç ve dış değerlendirme sürecini kapsamaktadır. Dış değerlendirme süreci Yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile idarî hizmetlerinin kalite düzeylerinin değerlendirilmesidir. Bu araştırma, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarının iç değerlendirme sonuçlarının incelenmesini, iç değerlendirme raporlarında kalite güvencesi yaklaşımlarının dış değerlendirme sonunda hazırlanan kurumsal geri bildirim raporlarında tespit edilen durumların kurumlar arasında tematik olarak karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Araştırma grubunu Türkiye’deki 129 devlet ve 72 vakıf üniversite oluşturmuş, 5 Vakıf Meslek Yüksekokulu kapsam dışı tutulmuştur. Bu araştırmaya kurumların tamamı dahil edilmek istenmiş fakat araştırma alanının geniş kapsamlı olması, 2017 yılında sınırlı sayıda yükseköğretim kurumunun dış değerlendirme sürecine dahil edilmesi nedeniyle 3 yükseköğretim kurumu örneklem olarak seçilmiştir. Araştırmada yükseköğretim kurumlarının 2016 yılı kurumsal iç değerlendirme raporları incelenmiş, örneklem olarak seçilen 3 yükseköğretim kurumunun kurumsal iç değerlendirme raporlarında kalite güvence yaklaşımlarına yönelik açıklamaları Yükseköğretim Kalite Kurulunun belirlediği 5 değerlendirme kriter üzerinden kategorize edilmiş ve kurumsal geri bildirim raporlarında bu kriterlere yönelik yapılan tespitlerde kurumların zayıf, iyileştirmeye ve gelişmeye açık yanlarının kurumlar arası karşılaştırması yapılmıştır. Bu araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde “Doküman İncelemesi” yöntemine göre tematik analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma için belirlenen 5 değerlendirme kriteri soru kalıbı şeklinde Yükseköğretim Kalite Kurulu’nun değerlendirme kılavuzunda belirlenmiştir. Araştırma verileri doküman incelemesi tekniği ile kurumların iç değerlendirme ve kurumsal geri bildirim raporlarından elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre üç yükseköğretim kurumu iç değerlendirme raporlarında kalite güvencesi yaklaşımında 5 değerlendirme kriterine yönelik cevap niteliğinde açıklamalarda bulunduğu, bu açıklamaların kurumsal geri bildirim raporlarında değerlendirmeye tabi tutulduğu saptanmıştır. Örneklem olarak seçilen 3 kurum arasında yapılan karşılaştırma neticesinde Boğaziçi Üniversitesinin kalite kültürünün gelişmesi, kalite standartlarının belirlenmesi iç ve dış değerlendirme sürecinde kalite güvencesinin sağlanmasına yönelik çalışmalarda ileriye yönelik olarak gelişmeye açık yönü olduğu, Marmara Üniversitesinin 5 değerlendirme kriterinde kalite güvencesine yönelik olarak kurumun zayıf yönleri olduğu, Ankara Üniversitesinin tüm kriterlerde kurumun güçlü yanını yansıttığı sonucuna ulaşılmıştır.