A research about the properties and the protection problems of Şirinçavuş Tuffs used in historical buildings

Abstract

Historical buildings are historical documents because they represent the cultural and technological characteristics of the period they were built with architectural style, construction technique, material usage and decoration, the aim of conservation applications should be to extend the life of the buildings without losing their original form, material and construction techniques with minimum intervention. The local governments, universities, professional chambers and many non-governmental organizations supports restoration works. The restoration applications made in recent years with increasing awareness policies regarding the conservation of materials in historical buildings are more successful. The protection of the original material as much as possible in the structure is very important. In case the material loses its integrity, it should be replaced with a material similar to the original material. An interdisciplinary study is required in restoration practices. Interventions that disrupt the original character of the structure can lead to changes in structures and an incorrect appearance. Therefore, accurate and suffi cient project planning, analysis and material determination requires expertise. Şirinçavuş tuffs are volcanic rocks used in monumental buildings dating to the early Byzantine and Ottoman periods. These tuffs are light pink and grey colored, stone quarries are located in Edincik, south of the Marmara Region. As the reserves of this stone have decreased, it has become diffi cult to obtain in restoration applications. For this reason, Şirinçavuş tuffs, which have been lost in some building restorations, are replaced by stones of different character; so the structure has lost its original feature. This study was prepared to examine the characteristic and protection problems of Şirinçavuş tuffs which started to lose in historical buildings and to develop conservation proposals.

Tarihi yapılar mimari üslup, yapım tekniği, malzeme kullanım ve bezemesiyle dönemin mimari özelliklerini taşıdıkları için koruma (conservation) uygulamalarında amacın, yapıların en az müdahale yapılarak özgün form, malzeme ve yapım tekniği özelliklerini kaybetmeden ömrünü uzatmak olmalıdır. Bu amaçla yerel yönetimler, üniversiteler, meslek odaları ve birçok sivil toplum kuruluşları tarihi yapı restorasyonları ve bilinçli kullanımı konusunda destekler vermektedirler. Son zamanlarda tarihi yapılarda malzeme koruma konusunda artan bilinçlendirme politikaları sayesinde yapılan restorasyon uygulamaları daha başarılı olmaktadır. Özgün malzemenin mümkün olduğunca yerinde korunması malzeme bütünlüğünü kaybettiği durumda yerine özgün malzemeye en yakın özellikte bir malzeme ile bütünleme yapılması gerekmektedir. Restorasyon uygulamalarında disiplinler arası bir çalışma gereklidir. Yapının özgün karakterini bozacak müdahaleler tarihi belge niteliği taşıyan yapılarda değişime neden olacağı ve yanlış bir görünüme sebep için, doğru projelendirme, analiz çalışmaları ve malzeme tayini uzmanlık gerektiren bir konudur. Şirinçavuş tüfl eri, erken Bizans ve Osmanlı dönemine tarihlendirilen anıtsal yapılarda kullanılmış volkanik özellikli bir kayaç türüdür. Açık pembe ve gri renkli olan bu taşın ocakları Marmara Bölgesi'nin güneyinde Edincik civarında yer almaktadır. Taş rezervleri azalmış olan bu taşın restorasyon uygulamalarında temin edilmesi zorlaşmıştır. Bu nedenle bazı yapı restorasyonlarında kayba uğramış olan Şirinçavuş tüfl erinin yerine farklı karakterde taşların kullanıldığı ve yapının özgün niteliğini kaybettiği görülmektedir. Bu çalışma, zamanla tarihi yapılarda yok olmaya başlayan Şirinçavuş taşlarının özelliklerini ve koruma sorunlarını irdelemek ve koruma önerileri geliştirmek amacıyla hazırlanmıştır.