Din hizmetlerinde kadın vaizler ve sorunları: İstanbul- Avrupa yakası örneği

Abstract

Türkiye'de Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı olarak hizmet veren kadın vaizler din hizmetleri kapsamında önemli bir görev üstlenmektedir. Kadın vaizlerin görevleri yalnızca kadınlardan gelen dinî sorulara yanıt verme ve dinî konularda bilgilendirmeyle sınırlı değildir. Aynı zamanda vaizeler aile içindeki sorunların çözümünde danışmanlık ve rehberlik sunmaktadırlar. Bunun yanı sıra kadın vaizler cezaevi, kadın sığınma evi gibi özel-resmî kurumlarda bulunan kadınlara moral vermek, yaşlı ve hastalara iyileşmelerine katkı sağlamak, çocuk evi ve bakım merkezi gibi yerlerde psikolojik sorunlar yaşayan çocuk ve gençlere yönlendirme yapmak gibi çeşitli hizmet alanlarında faaliyet gösterirler. Bu araştırmada Türkiye'de Diyanet bünyesinde din hizmeti sunmak amacıyla çalışan kadın vaizlerin din hizmetleri kapsamında karşılaştıkları zorlukları, problemleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma İstanbul- Avrupa yakasında görev yapan 12 kadın vaizle gerçekleştirilen mülakatlar sonucunda elde edilen verilere dayanmaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenolojik) deseni tercih edilmiştir. Veri toplama süreci uzman görüşleri alınarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış sorular ve kişisel bilgi formu üzerinden gerçekleşmiştir. Verilerin analizinde MAXQDA 2020 Pro nitel analiz programından yararlanılmıştır. Sonuç olarak kadın vaizler mesleklerini icra ederken çeşitli zorluklar ve problemlerle karşılaşmaktadır. Bu sorunlar arasında öncelikli olarak vaizlik mesleğinin tanınmaması ve vaizliğin statüsünün net bir şekilde ifade edilmemesi yer almaktadır. Güncel meseleler ve teknoloji kullanımı konusunda hizmet içi eğitimin gerekliliği kadın vaizler tarafından sıklıkla vurgulanmıştır. Ayrıca büyükşehirde görev yapma, ulaşımda yaşanan zorluk ve kadın vaizlerin belirli bir çalışma mekânına sahip olmaması diğer önemli sorunlar arasında yer almaktadır. Diğer taraftan kadın vaizlerle ilgili yapılan önceki çalışmalara göre amirlerle olan ilişkilerde iyileşmelerin arttığı gözlenmiştir.In Turkey, female preachers affiliated with the Presidency of Religious Affairs (Diyanet İşleri Başkanlığı) play an important role in providing religious services. Their duties are not limited to answering women's religious questions and providing information on religious matters. They also (a) offer counselling and guidance in resolving family problems, (b) engage in various service areas – providing moral support, for example, to women in special environments such as prisons and women's shelters – (c) contribute to the recovery of the elderly and the sick, and (d) direct children and young people with psychological issues in places such as children's homes and care centres. The present study aims to identify the challenges and problems that female preachers face while working within the Diyanet organization in Turkey. The study is based on data obtained from interviews conducted with 12 female preachers working on the European side of Istanbul. The qualitative research method of phenomenology was preferred. The data collection process was carried out using semi-structured questions and a personal information form prepared by the researcher, taking into account expert opinions. The qualitative analysis software MAXQDA 2020 Pro was used for data analysis. The results showed that female preachers face various challenges and problems in the execution of their profession. Among these issues, the primary concerns are the lack of recognition of the profession of preaching and the unclear expression of the status of preaching. Female preachers consistently emphasised the need for in-service training on current issues and technology. Furthermore, difficulties in transportation due to being located in a metropolis and the lack of a specific physical space for female preachers are significant problems. According to previous studies, female preachers' relationships with their superiors are in a process of increasing improvement.