Ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığı ve iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, ilköğretim 2. kademe (ortaokul) 5-6-7-8. sınıf öğrencilerinin akran zorbalığı ile iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla birlikte, demografik özelliklere göre akran zorbalığı ve iletişim becerilerinin ne yönde farklılık gösterdiği alt amaçlar olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada ortaokul öğrencilerinin zorba ya da kurban olma eğilimleri ile iletişim beceri düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla genel tarama desenlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmış, iki değişken arasındaki ilişki korelasyonuna bakılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Bolu İli Merkez İlçesinde bulunan, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında öğrenim görmekte olan 512 ortaokul (5-6-7-8. Sınıf) öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu (AZBÖEF)" ve "İletişim Becerileri Envanteri (İBE)" aracılığı ile toplanmıştır. "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu"na verilen yanıtların hem toplam puanda hem de alt boyutlarında normal dağılım göstermediği görülmüştür. Bu sebeple bağımsız analizlerde non-parametrik testlerden yararlanılmıştır. Mann–Whitney U testi ve Kruskal Wallis-H testleri yapılmıştır. Fiziksel Zorbalık, Sözel Zorbalık, Dışlama, Söylenti Çıkarma ve Yayma, Eşyalara Zarar Verme ve Cinsel Zorbalık alt boyutları arasındaki korelasyonları değerlendirmek için Spearman Korelasyon Testi kullanılmıştır. İletişim becerileri ile akran zorbalığı ve alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin iletişim beceri düzeyleri arttıkça, zorbalık ve zorbalığa maruz kalma davranışı azalmaktadır. Zorbalık ölçeği toplam puanına bakıldığında; erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre, spor eğitimi alan öğrencilerin, spor eğitimi almayan öğrencilere göre daha fazla zorba davranış eğiliminde olduğu bulunmuştur. Yine yaş ilerledikçe, sınıf düzeyi yükseldikçe zorba davranışların arttığı söylenebilir. Okul türü açısından özel ortaokulda okuyan öğrencilerin, resmi ortaokul ve imam hatip ortaokulunda okuyan öğrencilerden daha fazla zorba davranış eğiliminde olduğu bulunmuştur. Anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve kardeş sayısı ile zorbalık toplam puanı arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Kurban toplam puanı ile öğrencilerin cinsiyeti arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Buna göre erkek öğrenciler, kız öğrencilere göre daha fazla zorbalığa maruz kaldığı tespit edilmiştir. Spor eğitimi alan öğrencilerin daha fazla zorbalığa maruz kaldığı görülmektedir. Kurban toplam puanı ile yaş, sınıf düzeyi, okul türü, anne-baba eğitim düzeyi ve kardeş sayısı arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. "İletişim Becerileri Envanteri" toplam puanı normal dağılım gösterdiği için bu ölçeğin bağımsız testlerinde ANOVA ve t Testi kullanılmıştır. Öğrencilerin iletişim becerileri cinsiyet açısından kızlar lehine anlamlı fark göstermiştir. Öğrencilerin iletişim beceri düzeyi annelerinin çalışma durumuna, spor eğitimi alma durumuna, yaşa, sınıf düzeyine, okul türüne, annelerinin eğitim düzeyine, babalarının eğitim düzeyine ve kardeş sayısına göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir.

The main purpose of this research is to examine the relationship between peer bullying and communication skills of 5-6-7-8th grade students of primary school 2nd stage (secondary school). With this purpose, the differences between peer bullying and communication skills according to demographic characteristics were determined as sub-objectives. In this study, in order to reveal the relationship between middle school students' tendency to be bullies or victims and their communication skill levels, the relational screening method, one of the general screening designs, was used and the correlation between the two variables was examined. The study group consists of 512 secondary school (5th-6th-7th-8th grade) students studying in the 2023-2024 academic year in the Central District of Bolu Province. Data in the study were collected through the "Personal Information Form", "Peer Bullying Determination Scale Adolescent Form (AZBÖEF)" and "Communication Skills Inventory (İBE)". It was observed that the responses given to the "Peer Bullying Determination Scale Adolescent Form" did not show a normal distribution both in total score and in its sub-dimensions. For this reason, non-parametric tests were used in independent analyzes. Mann–Whitney U test and Kruskal Wallis-H tests were performed. Spearman Correlation Test was used to evaluate the correlations between the sub-dimensions of Physical Bullying, Verbal Bullying, Exclusion, Creating and Spreading Rumors, Damaging Properties and Sexual Bullying. It was determined that there was a negative significant relationship vii between communication skills and peer bullying and its sub-dimensions. As the communication skill levels of students increase, bullying and bullying behavior decrease. When the total score of the bullying scale is examined; it was found that male students tend to bully more than female students, and students who receive sports training tend to bully more than students who do not receive sports training. Again, it can be said that bullying behavior increases as age increases and the grade level increases. In terms of school type, it was found that students studying in private secondary schools tend to bully more than students studying in public secondary schools and imam hatip secondary schools. No significant difference was found between the total bullying score with the mother's education level, father's education level and number of siblings. A significant difference was found between the total victim score and the gender of the students. Accordingly, it was determined that male students were exposed to bullying more than female students. It is seen that students who receive sports training are exposed to bullying more. No significant difference was found between the total victim score and age, grade level, school type, mother father education level and number of siblings. Since the total score of the "Communication Skills Inventory" showed a normal distribution, ANOVA and t Test were used in the independent tests of this scale. The communication skills of the students showed a significant difference in favor of girls in terms of gender. The communication skill levels of the students did not show a significant difference according to their mothers' employment status, sports training status, age, grade level, school type, mothers' education level, fathers' education level and number of siblings.