Danıştay ve vergi mahkemesi kararları ışığında hurda alımlarında karşılaşılan gelir vergisi stopajı problemi

Abstract

Ülkemizde hurdacılık faaliyeti ağırlıklı olarak küçük esnaf şeklinde nitelendirilebilecek sokak toplayıcıları ve bu toplayıcıların mallarını satın alan toptancılar aracılığıyla yürütülmektedir. Sokak toplayıcıları bu faaliyetlerinden düşük gelir elde etmekte olup, büyük kısmının vergi mükellefiyeti ve faal bir işyeri bulunmamaktadır. Hurda malın geri dönüşüm zincirinde önemli bir yer tutan sokak toplayıcılarının vergisel anlamda kayıt dışı sayılabilecek faaliyeti bu malları toplu halde istiflemek, sınıflandırmak ve tekrar ekonomiye kazandırmak gibi işlevleri olan hurda toptancılarının faaliyetlerini de kayıt dışına itmektedir. Zira hurda toptancıları sokak toplayıcılarından elde ettikleri hurda emtia alışlarını belgelemek zorundadırlar. Bir kısmı kayıt dışı faaliyet gösteren sokak toplayıcılarından alınamayan belge birçok vergisel uyuşmazlıkta görüldüğü üzere “piyasadan” temin edilmektedir. Sokak toplayıcıları adına tahakkuk eden gelir vergisi tevkifatı (stopaj) yönünden “verginin sorumlusu” olan ve vergi idaresine karşı sokak toplayıcıları ile birlikte müşterek, müteselsil sorumluluğu bulunan toptancıların kayıt dışına itilmesi beraberinde vergisel uyuşmazlıkları getirmektedir. Bu makalemizde spesifik olarak birçoğu kayıt dışı çalışan sokak toplayıcılarının elde ettikleri gelirlerin vergilendirilmesi aşamasında doğan gelir vergisi stopajına ilişkin sorunların mevzuat ve yargı kararları ışığında incelenmesi amaçlanmıştır.

The scrap activity in our country is mainly carried out by street collectors who can be described as small tradesmen and wholesalers who buy the goods of these collectors. Street collectors have a low income from these activities, most of which are tax-exempt and do not have an active workplace. The unregistered activity of street collectors, who hold an important place in the recycling chain of scrap goods, also pushes the activities of scrap wholesalers out of register, which functions as collectively collecting, classifying and re-earning these goods collectively. Because the scrap wholesalers must certify their purchases which they have obtained from street collectors. The document, some of which can not be obtained from street collectors operating in the informal sector, is available in “market” as seen in many tax incompatibilities. Income tax that is accrued on the behalf of street collectors is a taxpayer dispute with the “taxpayer” who is responsible for the withholding (tax withholding) and the street collectors against the tax administration and the collective and collective responsibility of the wholesalers. In this article, it is aimed to investigate the problems related to the income tax withholding which arise in the course of the taxation of the income obtained by the street collectors, which are mostly unregistered, in the light of legislation and judicial decisions.