نجاح القاري شرح صحيح البخاري يوسف أفندي زاده من بداية "باب حكم الجاسوس إلى باب إذا نزل العدو على حكم رجل" دراسة وتحقيق

Abstract

Bu tez, Osmanlı âlimlerinden Şeyh Yusuf Efendi Zadenin (Ö 1167H, 1754M). Necâhu'l-kârî şerhu Sahîhi'l-Buhârî adlı eserinin cihat kitabının, (Casusun Hükmü) bâbından (Düşman bir adamın hükmüne razı olarak kalesinden inerse) bâbına kadarki kısmının tahkık ve değerlendirmesidir. Çalışmama Sahih Al-Buharının sahibi İmam Buharı ve onun kitabını, ve onun şerh çalışmasını yapan Şeyh Yusuf Efendi Zade ve onun kitabı Necâhu'l-Kârî Şerhu Sahîhi'l-Buhârî adlı eserini ve Bu bölümleri açıklarken kullandığı yöntemi tanıtmak, dayandığı kaynakları araştırmak ve bunlardan yararlanma yolunu keşfetmekle başladım. Bu çalışmanın öneminin, "Necetü'l-Karî"nin Cenab-ı Hakk'ın kitabından sonra en sahih kitap olan Sahih Al-Buharının en geniş şerhlerinden biri olması, yani rivâyet zincirleri Hz. Peygamberimiz Muhammed (s.a.v.) Allah ona salât ve selâm eylesin) e ulaşmasındandır. Ve diğer bir önemi ise müellifin son zamanlarda gelen Osmanlı âlimlerinden biri olması hasebiyle Kendisinden önceki şerhlerden istifade ederek onların çabalarını kendi güzel üslubuyla izah etmeye muvaffak olmasındandır. Bu kıymetli eserin pek çok bölümü bir dizi üniversitede üniversite tezi olarak çalışılmıştır ve kitabın bana nasip olan bölümü ise daha önce bilimsel olarak araştırılmamıştır. Umuyorum ki bu mütevazi çalışma Rabbimiz huzurunda bizim iyiliklerimizin çoğalmasına vesile olur ve nankörlerin inatlarına rağmen gerçeğin ortaya çıkmasına katkı sağlar. Şüphesiz ki ALLAH ona kâdirdir, gücü yetendir.This thesis is about critical analysis of several chapters from the Book of Jihad; starting from "the chapter on the rule of the spy" to the end "the chapter, if the enemy descends on the rule of a man", from the book of Najah Al-Qari commentary of Sahih Al-Bukhari by Sheikh Yusuf Efendi Zadeh (died 1167 AH 1754 AD). At the beginning of my work on this "critical analysis", I began with the introduction of the author of the text Imam Al-Bukhari and his book (Sahih Al Bukhari), I also mentioned the biography of the author of the commentary: Sheikh Yusuf Effendi Zadeh, and his book "Najah Al-Qari" and explained the methods used by him in his commentary of the chapters. I further discussed the sources he relied on during his work and finally explained his way as how one can benefit from it. I believe that the importance of this study is apparent from the fact that "Najah al-Qari" is one of the greatest commentaries of the most authentic book after the book of ALLAH (the Quran), namely Sahih al-Bukhari, whose chains of narrations perfectly connect to our Prophet Muhammad (peace be upon him). The author Yusuf Efendi (may Allah shower his Mercy upon his soul) was among the later scholars of Ottomans who has benefitted from the past commentaries left by his predecessors. So, he had collected their efforts in his commentary with his beautiful style. Indeed, critical analysis of many sections of this great book have been presented as university dissertations in many universities. However, no work was done on the section which I was honored to base my critical analysis until now. I hope this humble work be accepted as part of our good deeds and contribute to revealing the truth against the ungrateful and stubborn oppositions. Truly Allah is our support, and He has power over everything.إن هذه الرسالة هي تحقيق عدد من أبواب كتاب الجهاد، ابتداء من (باب حكم الجاسوس) إلى نهاية (باب إذا نزل العدو على حكم رجل)، من كتاب نجاح القاري شرح صحيح البخاري للشيخ يوسف أفندي زاده، (ت 1167ه 1754م). قمت بإجراء دراسة علمية عليها ابتداء بتعريف صاحب المتن: الإمام البخاري، وكتابه، وبصاحب الشرح: الشيخ يوسف أفندي زاده، وكتابه نجاح القاري والتعريف بمنهجه في شرح هذه الأبواب، واستكشاف المصادر التي اعتمد عليها، ومعرفة طريقته في الاستفادة منها. أعتقد أن أهمية هذه الدراسة تأتي بكون نجاح القاري من أضخم الشروح لأصح الكتب بعد كتاب الله عزوجل، ألا وهي صحيح البخاري الذي يتصل أسانيده إلى نبينا محمد صلى الله عليه وسلم، واعتبار مؤلفه يوسف أفندي زاده - رحمه الله، من العلماء العثمانيين الذي جاء في وقت متأخر بحيث استفاد من الشروح قبله، فجمع جهودهم في شرحه بأسلوبه الجميل. وقد حققت أجزاءكثيرة من هذا الكتاب الجليل كرسائل جامعية في عدد من الجامعات، والجزء الذي صار من حظي من الكتاب لم يحقق تحقيقا علميا من قبل. أرجو أن يكون هذا العمل المتواضع في ميزان حسناتنا وأن يساهم في إظهار الحق رغم أنف الجاحدين المعاندين، إنه ولي ذلك والقادر عليه. الكلمات المفتاحية: نجاح القاري، الجاسوس، صحيح البخاري، تحقيق، يوسف زاده.