Halep’te 2011-2020 Yılları Arasındaki Savaş Sürecinde Mimari Mirasın Rehabilitasyonuna Yönelik Bir Değerlendirme

Abstract

İç savaş ve savaşlar, yaşamın her alanını etkileyen ciddi tehditler arasında yer alır. Bu tehditler, çevresel, sosyal, kültürel, ekonomik ve mimarî açılardan geniş kapsamlı zararlara yol açabilir. Özellikle mimarî yapılar ve tarihî miras, bu çatışmaların hedefi haline gelerek ciddi hasarlara maruz kalır. Günümüzde, kültürel mirasın korunması adına uluslararası düzeyde çeşitli girişimler başlatılmıştır. Bu çabalar, gelecek nesillere sağlam bir tarih ve kültürel miras bırakma amacını taşır. Risklerin etkin bir şekilde yönetilmesi, kültürel mirasın korunması için hayati öneme sahiptir. Bu nedenle, uluslararası toplumun iş birliği ve koordinasyonu, iç savaşlara maruz kalan kültürel mirasın korunmasında önemli bir rol oynamaktadır. Suriye’deki on iki yıllık savaş, ülkedeki Halep şehrini ciddi şekilde etkilemiştir. Özellikle, 2012-2016 yılları arasındaki çatışmalar sırasında Halep neredeyse tamamen yıkılmıştır. Yirmi beş binden fazla insan hayatını kaybetmiş ve iki milyon insan şehri terk etmek zorunda kalmıştır. Şehrin tüm alanları ve önemli anıtları, çarşıları, hanları ve camileri ciddi hasar görmüştür. Nüfusun su, elektrik, sağlık ve eğitim hizmetlerine erişimi kısıtlanmış ve konut stokunda da ağır hasarlar meydana gelmiştir. Bu araştırma, tarih boyunca stratejik ve coğrafi konumuyla dikkat çeken Halep şehrinin eski kentini detaylı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Halep’in, MÖ 3000 yılından itibaren mimarî tarihîn korunup muhafaza edilmiş bir merkez olduğu bilinmektedir. Bu sebeple, şehrin tarihî ve yıkıma uğramış binalarının incelenme çalışmaları, savaşın sonrasında savaş yüzünden zarar gören mimarî mirasın restorasyon ve rekonstürüksiyonu için önemli bir adımdır. Halep, geçmişte birçok kez tahrip edilmiş olmasına rağmen, her seferinde yeniden ayağa kalkabilmiş ve ayakta kalmıştır. Dolayısıyla, şehrin mevcut sorunlarını çözerek ve savaşın sonrasındaki dönemde tarihî merkezin yeniden inşası için öneriler sunmak önemlidir. Bu araştırma, savaşın sonrasındaki dönemde yeniden inşa edilmiş ve iyileştirilmiş olan uluslararası örneklerin incelenmesiyle başlar ve sonuçlarını değerlendirir. Ardından, Halep’in eski kentinden (Halep Kalesi, Emevi Cami, Kapalı Çarşılar, Carlton Hotel, Khan Alshouneh, Khan El vezir, Alsahabayh Cami gibi) savaş sonrası mimarî mirasın restorasyonuna odaklanır. Çalışma, mimarî mirasın durumunu, restorasyon sürecinin zorluklarını ve gelecekteki sürdürülebilirlik için önerileri analiz etmektedir. Tezin amacı, savaşın yıkıcı etkilerine maruz kalan Halep’teki mimarî mirasın restorasyonunun önemini vurgulamak ve gelecekteki bu savaşa benzer olayların çıkması ve sonrasında yapılacak restorasyon çalışmalarına ilişkin öneriler sunmaktır. Bu doğrultuda iç savaş sırasında tahrip olan yapılar incelenmiş ve rehabilitasyonuna başlananların son durumları, rehabilitasyon süreci de göz önüne bulundurularak değerlendirilmiştir. Çalışmaya konu edilen tarihî merkezlerdeki kentsel dönüşüm uygulamalarının mimarî miras olarak korunması gereken tarihî dokulara etkilerinin incelenmesi bu kapsamda yapılacak olan çalışmalara ışık tutmuştur. Çalışmaya konu olan deneyimlerden yola çıkılarak elde edilecek bulguların, bundan sonra gerçekleştirilecek dönüşüm projelerine zemin oluşturması çalışmanın nihai hedefidir.

Armed conflicts and wars are among the serious threats affecting all areas of life. These threats can cause far-reaching damage in terms of environmental, social, cultural, economic and architectural aspects. Especially architectural structures and historical heritage become the target of these conflicts and suffer serious damage. Today, various initiatives have been initiated at the international level to protect cultural heritage. These efforts aim to leave a solid historical and cultural legacy to future generations. Effective management of risks is vital for the protection of cultural heritage. Therefore, cooperation and coordination of the international community plays an important role in the protection of cultural heritage exposed to armed conflict. The twelve-year war in Syria has seriously affected the city of Aleppo in the country. In particular, Aleppo was almost completely destroyed during the conflicts between 2012 and 2016. More than twenty-five thousand people lost their lives and two million people had to leave the city. All areas of the city and its important monuments, bazaars, inns and mosques were seriously damaged. The population’s access to water, electricity, health and education services was restricted and severe damage occurred to the housing stock. This research aims to examine in detail the old city of Aleppo, which has attracted attention with its strategic and geographical location throughout history. Aleppo is known as a center where architectural developments have been preserved and preserved since 3000 BC. For this reason, examining the historical and destroyed structures of the city is an important step for the reconstruction of the post-war and war-damaged architectural heritage. Although Aleppo has been destroyed many times in the past, it has been able to recover and survive each time. Therefore, it is important to present proposals to solve the city’s current problems and rebuild its historical center in the post-war period. This research begins with an examination of international examples of post-war reconstruction and rehabilitation and evaluates the results. Then, it focuses on the restoration of post-war architectural heritage from the old city of Aleppo (such as Aleppo Citadel, Umayyad Mosque, Grand Bazaars, Carlton Hotel, Khan Alshouneh, Khan Al Wazir, Alsahabayh Mosque). The study evaluates the current state of the architectural heritage, the challenges faced by the restoration process and future measures. The study analyzes the state of the architectural heritage, the challenges of the restoration process and recommendations for future sustainability. The aim of the thesis is to emphasize the importance of the restoration of the architectural heritage in Aleppo, which was exposed to the devastating effects of the war, and to offer suggestions regarding the restoration works to be carried out after events similar to this war in the future. In this regard, the structures destroyed during the civil war were examined and the latest conditions of those whose rehabilitation was started were evaluated, taking into account the rehabilitation process. Examining the effects of urban transformation practices in the historical centers subject to the study on historical textures that need to be protected as architectural heritage will shed light on the studies to be carried out in this context. The ultimate goal of the study is that the findings obtained from the experiences subject to the study will form the basis for the transformation projects to be carried out from now on.