Okul öncesi dönem çocuklarının değer düzeyleri ile ebeveynlerinin ebeveynlik tutumları arasındaki ilişki

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi dönem çocuklarının değer düzeyleri ile ebeveynlerinin ebeveynlik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada bu temel amaca bağlı olarak şu sorulara cevap aranmıştır: ‘Okul öncesi dönem çocuklarının değer düzeyleri ile ebeveynlerinin ebeveynlik tutumları arasında anlamlı düzeyde bir ilişki var mıdır?’, ‘Okul öncesi dönem çocuklarının değer düzeyleri ve ebeveynlerinin ebeveynlik tutumları; ebeveynin cinsiyetine, ebeveynin yaşına, ebeveynin evlilik süresine, ailedeki çocuk sayısına, evde aile üyeleri dışında yaşayan birinin olup olmaması durumuna, annenin çalışma durumuna, çocuğun yaşına ve çocuğun eğitim gördüğü anaokulu türüne göre anlamlı düzeyde farklılaşmakta mıdır? İlişkisel tarama modelindeki bu araştırmanın evrenini 2016-2017 eğitim öğretim yılında İstanbul ilindeki ilköğretime bağlı anasınıflarında, bağımsız anaokullarında ve özel anaokullarında öğrenim görmekte olan 5-6 yaş grubundaki çocuklar ve ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırma örneklemini ise tesadüfi örnekleme yoluyla seçilen 2016-2017 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinin 6 ilçesindeki (Ümraniye, Esenler, Halkalı, Bağcılar, Bakırköy, Başakşehir) ilköğretime bağlı anasınıfları, bağımsız anaokulları ve özel anaokullarından oluşan toplam 19 farklı eğitim kurumunda eğitim görmekte olan 56 yaş grubundaki 800 çocuk ve ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgi Formu, Okul Öncesi Değerler Ölçeği Aile Formu ve Ebeveyn Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Kişisel Bilgi Formu, araştırmacılar tarafından çocuk ve ebeveynlerin demografik özellikleri hakkında bilgi toplamak amacıyla yapılandırılmış şekilde hazırlanmıştır. Okul Öncesi Değerler Ölçeği Aile Formu, 2015 yılında Neslitürk ve Çeliköz tarafından 5-6 yaş çocuklarının değer düzeylerini aileden alınan bilgilerle belirlemek amacıyla geliştirilmiş 30 maddelik likert tipi bir ölçektir. Ebeveyn Tutum Ölçeği, 2008 yılında Karabulut-Demir ve Şendil tarafından ebeveynlerin ebeveynlik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş 46 maddelik likert tipi bir ölçektir. Veri toplama araçlarıyla elde edilen veriler, SPSS 20 paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde öncelikle dağılımın normalliği Kolmogorov Smirnov Testi ve Shapiro Wilk Testi ile denetlenerek kullanılacak olan parametrik ve nonparametrik testler belirlenmiştir. Ardından Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Katsayı Testi, Bağımsız Grup T Testi, Tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffe Testi, Tamhane’s T2 Testi, Kruskal Wallis H Testi ve Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar şöyledir: Ebeveynlerin demokratik ve koruyucu tutumları ile çocuklarının değer düzeyleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanırken, ebeveynlerin otoriter ve izin verici tutumları ile çocuklarının değer düzeyleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Okul öncesi dönem çocuklarının değer düzeyleri ebeveynin cinsiyetine göre farklılaşmamaktadır. Bundan farklı olarak okul öncesi dönem çocuklarının değer düzeyleri; ebeveynin yaşına, ebeveynin evlilik süresine, ailedeki çocuk sayısına, evde aile üyeleri dışında yaşayan birinin olup olmaması durumuna, annenin çalışma durumuna, çocuğun yaşına ve çocuğun eğitim gördüğü anaokulu türüne göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Ebeveynlerin ebeveynlik tutumları evde aile üyeleri dışında yaşayan birinin olup olmaması durumuna göre farklılaşmamaktadır. Bundan farklı olarak ebeveynlerin ebeveynlik tutumları; ebeveynin cinsiyetine, ebeveynin yaşına, ebeveynin evlilik süresine, ailedeki çocuk sayısına, annenin çalışma durumuna, çocuğun yaşına ve çocuğun eğitim gördüğü anaokulu türüne göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır.