Üretim İşletmelerinde Faaliyet Tabanlı Bütçeleme: Bir Örnek Olay İncelemesi

Abstract

Teknolojinin gelişmesi ile meydana gelen küreselleşme işletmelerin içinde bulunduğu rekabet ortamını, ekonomik çevreyi ve üretim işletmelerinde üretim süreçlerini önemli derecede etkilemektedir. Üretim alanında otomasyonun oluşturulması, genel üretim alanında üretim faaliyetlerinin artmasına neden olmaktadır. Bu yüzden maliyet alanında yeni yöntemlere gereksinim duyulmuştur. Bu gereksinimler doğrultusunda oluşturulan faaliyet tabanlı bütçeleme bu yöntemler arasında yer almaktadır. Faaliyet tabanlı bütçeleme, bir sonraki faaliyet dönemi için planlanan çıktıyı elde etmek için kaynak gerektiren faaliyetlere dayalı bütçeleme yapılmasını sağlayan çağdaş bir bütçeleme yöntemidir. Hedeflerine ulaşmak için şirketlerin karşılaşabilecekleri öngörülemeyen zorlukları öngörmesi ve bunlara hazır olması gerekmektedir. Faaliyet tabanlı bütçeleme, bütçelemeyi faaliyet bazlı süreçlerle birleştirerek, stratejik hedeflerin gerçekleştirilmesini destekleyen bir bütçe oluşturulmasına yardımcı olarak ürün ve hizmetlerin gelecekteki ihtiyaçlarını karşılamak için kaynakların en uygun şekilde tahsis edilmesine olanak tanımaktadır. Bu çalışmada, çağdaş bütçeleme modellerinden biri olan faaliyet tabanlı bütçeleme yaklaşımı, bir üretim firması uygulaması ile detaylarıyla ele alınmıştır. Araştırmada ilk olarak bütçe ve faaliyet tabanlı bütçeleme ilgili alan tanımlar ve literatüre yer verilmiştir. Faaliyet tabanlı bütçeleme ile ilgili literatür taramasından sonra bir cam üretim firmasında bütçe uygulaması yapılmıştır.Globalization, which occurs with the development of technology, significantly affects the competitive environment in which businesses operate, the economic environment and the production processes in manufacturing companies. The creation of automation in the field of production leads to an increase in production activities in the field of general production. Therefore, new methods were needed in the field of cost. Activity-based budgeting, which was created in line with these requirements, is among these methods. Activity-based budgeting is a modern budgeting method that enables budgeting based on activities that require resources to achieve the output planned for the next activity period. In order to achieve their goals, companies need to anticipate and be ready for unforeseen challenges that they may face. By combining budgeting with activity-based processes, activity-based budgeting helps to create a budget that supports the realization of strategic objectives and thus allows for the optimal allocation of resources to meet the future needs of products and services. In this study, activity-based budgeting approach, one of the contemporary budgeting models, is discussed in detail with the application of a manufacturing company. In the research, firstly, field definitions and literature related to budget and activitybased budgeting are included. After reviewing the literature on activity-based budgeting, a budget application was carried out in a glass manufacturing company.