Türk Anayasa Hukukunda Anayasa Değişikliklerinin Esas Bakımından Denetimi Yasağı (Tespit, Eleştiri ve Öneriler)

Abstract

Anayasalar devletin hukuki çerçevesini belirleyen, temel haklar ve hürriyetler rejimini oluşturan kurucu normlardır. Bu nitelikleri gereği pek çok devletin anayasası üstün ve bağlayıcı hukuki metinler olarak düzenlenmiştir. Anayasanın bağlayıcılığının ön şartı üstün olması, üstünlüğü tesis eden ise anayasanın yazılı ve katı olarak düzenlenmesidir. Üstünlük ve bağlayıcılık anayasal devlet ve onun en önemli bileşenlerinden olan hukuk devletinin temel unsurlarındandır, birbirinden ayrılmaz mahiyetteki bu iki nitelik anayasal hükümler ile tesis edilse de realize olup kendilerini gerçekleştirmeleri ancak anayasallık denetimi ile gerçekleşebilir. Anayasaya aykırılık denetimi olmaksızın anayasanın üstün ve bağlayıcı olduğunu ileri sürmek dilek ve temenniden öteye geçemez. Anayasaya aykırılık denetimi, normatif hiyerarşinin doğal ve zorunlu sonucudur zira eğer iki norm arasında hiyerarşik bir ilişki var ise alttaki norm üst norma aykırı olamaz. Sonradan, değişiklik ve ekleme yoluyla anayasaya dâhil edilen anayasa hükümleri ile anayasa normları arasında da hiyerarşik ilişkinin var olduğu ileri sürülebilir mi? Bu sorunun cevaplanabilmesi için öncelikle anayasa hükümlerinin tamamının aynı hukuki seviyede olup olmadığı meselesinin çözümlenmesi gerekir. Bu çalışmada anayasa kuralları arasında normatif ilişki, anayasa hükümlerinin bazılarının diğerlerinden üstün olup olmadığı, böyle üstünlük var ise bunun işlevsel kılınabilmesi için anayasa yargısının üstlenmesi gerektiği rol incelenmeye çalışılmıştır.

Constitutions are foundational legal norms defining the legal framework of states, as well as establishing their respective regime governing fundamental rights and freedoms. Given these characteristics, constitutions in many states are formulated as supreme and binding legal instruments. The prerequisite for the binding nature of a constitution is its supremacy, and what ensures this supremacy is its written and rigid form. Supremacy and binding force are essential elements of a constitutional state and, more specifically, of the rule of law. Although these two inseparable characteristics are enshrined in the Constitution, they can only be realised and rendered effective through constitutionality review. In the absence of constitutionality review, the supremacy and binding force of the Constitution remains just an illusion. Constitutionality review is the natural and inevitable consequence of normative hierarchy, since where a hierarchical relationship exists between two norms, a lower norm cannot contradict a higher one. However, can a hierarchical relationship also be said to exist between constitutional norms and those provisions later incorporated into the Constitution through amendments or additions? To answer this question, it is first necessary to determine whether all constitutional provisions are at the same legal level. This study examines the normative relationship among constitutional provisions, exploring whether certain constitutional norms hold supremacy over others and, if such a hierarchy exists, what role the constitutional justice must assume to render it functional.