Ebeveyn Tutumları ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Arasındaki İlişkide Bilişsel Esneklik ve Duygusal Zekanın Aracı Rolünün İncelenmesi

Abstract

Psikopatolojilerin ortaya çıkışında birçok etken rol oynamaktadır. Bu etkenlerden biri olarak ebeveyn tutumları da hem risk faktörü hem de koruyucu unsur olarak değerlendirilmektedir. Ebeveynlerin çocuklarına karşı sevecen, hoşgörülü, anlayışlı; aynı zamanda kurallı ve disiplinli bir tutum sergilemeleri bireylerin ileriki yaşamlarında olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir. Diğer taraftan sevginin ve ilginin yoksunluğu sert ve katı disiplin uygulamalarının da olumsuz etkileri olduğu söylenmektedir. Bu bağlamda yapılan çalışmada, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) belirtilerinin ortaya çıkışında ebeveyn tutumlarının etkisi ve bu ilişkide bilişsel esneklik ile duygusal zekanın olası aracılık rolleri incelenmiştir. Araştırma, 18-65 yaş arası 177’si (%56) kadın, 139’u (%44) erkek olmak üzere toplam 316 katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler; Boyutsal Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği, Ana-Baba Tutum Envanteri, Bilişsel Esneklik Ölçeği ve Schutte Duygusal Zeka Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Korelasyon analizleri, ebeveyn tutumu alt boyutları ile OKB belirtileri arasında beklentilerle örtüşen ilişkiler olduğunu göstermiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre otoriter tutum ve sorumluluk boyutu arasında, demokratik tutum ve kabul edilmez düşünceler ve simetri arasında anlamlı yordayıcı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca bilişsel esnekliğin obsesif kompulsif belirtilerini yordama gücüne sahip olduğu belirlenmiştir. Ancak yapılan aracılık analizine göre, ebeveyn tutumlarının OKB belirtilerini yordayıcı etkisi anlamlı bulunmamıştır. Yapılan analiz sonucunda beklenenin aksine koruyucu-istekçi tutumun obsesif kompulsif bozukluk gelişmesinde önleyici etkileri olabileceği düşünülmüştür. Kültürel farklılıklar, katılımcıların bireysel özellikleri veya ölçek seçiminin bu durumu açıklayabileceği düşünülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre duygusal zeka ve bilişsel esnekliğin aracı rolü tespit edilememiştir. Bununla birlikte, bilişsel esnekliğin OKB belirtileri üzerinde koruyucu bir etki sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bireylerde bilişsel esnekliği artırmak için gereken çalışmalar yapıldığı takdirde psikolojik rahatsızlıkların artmasının önlenebileceği, buna uygun tedaviler geliştirilebileceği düşünülmüştür.

Many factors play a role in the emergence of psychopathologies. As one of these factors, parental attitudes are considered as both a risk factor and a protective factor. It is thought that parents' loving, tolerant, understanding; at the same time, ruleful and disciplined attitudes towards their children have positive effects on the future lives of individuals. On the other hand, it is said that the lack of love and care, harsh and strict discipline practices have negative effects. In this study, the effect of parental attitudes on the emergence of obsessive-compulsive disorder (OCD) symptoms and the possible mediating roles of cognitive flexibility and emotional intelligence in this relationship were examined. The study was conducted with a total of 316 participants, 177 (56%) females and 139 (44%) males, aged 18-65 years. Data were collected using the Dimensional Obsession Compulsion Scale, Parental Attitude Inventory, Cognitive Flexibility Scale and Schutte Emotional Intelligence Scale. Correlation analyses showed that there were relationships between the sub-dimensions of parental attitude and OCD symptoms in line with expectations. According to the results of regression analyses, significant predictive relationships were found between authoritarian attitude and responsibility dimension, democratic attitude and unacceptable thoughts and symmetry. In addition, it was determined that cognitive flexibility has the power to predict obsessive-compulsive symptoms. However, according to the mediation analysis, the predictive effect of parental attitudes on OCD symptoms was not significant. As a result of the analysis, contrary to what was expected, it was thought that protectivedemanding attitude may have preventive effects on the development of obsessivecompulsive disorder. It was thought that cultural differences, individual characteristics of the participants or scale selection could explain this situation. According to the results obtained, the mediating role of emotional intelligence and cognitive flexibility could not be determined. However, it was concluded that cognitive flexibility provided a protective effect on OCD symptoms. It was thought that carrying out the necessary studies to increase cognitive flexibility in individuals could be used as a preventive treatment in the increase of psychological disorders.