İslâm hat sanatı ile modern hat kavramı arasındaki ilişki

Abstract

Hat sanatının eylemleri kadar söylem ve kavramları da içinden çıktığı medeniyetin kavramları ile eş ve uyumlu olmuştur. Son yüz yılda iletişimin yoğun olması, kavram çeşitliliğini artırmıştır. Bazı kavramlara çıkış içeriğinden farklı zıt anlamlar yüklendiği görülmüştür. Modern kavramı bu kullanıma örnektir. Hat sanatında farklı medeniyete ait modern kavramının kullanılması hat sanatı ile modern kavramı arasındaki ilişkinin araştırılmasını gerekli kılmıştır. Bu çalışmada medeniyet tasavvuru çerçevesinde yeni tarz çalışmaların hat sanatında bir üslûp olup olmadığı ve yapılan bu çalışmalara ''modern'' kavramıyla karşılık verilip verilemeyeceği konusu araştırılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi kullanılmak suretiyle yapılmıştır. Nitel yöntemle yapılan çalışmada söyleşi, mülakat, soru cevap ile geleneğe bağlı hattatlar ile yeni yorumcu hattatların görüşleri, tavırları ve karşılıklı yaklaşımları veri olarak kullanılmıştır. Tezin birinci bölümünde tezin amacı, önemi, yöntemi; ikinci bölümde sanat, hat, yazı ve Arap yazısı, hat sanatının çıkışı, gelişimine bağlı tarihsel süreci, kullanılan malzemeler, üslûp sahipleri, resim-hat, kaligrafi-hat ilişkisi, tipografi-hat ilişkisi modern kavramı, medeniyet tasavvuru konuları, yaşanılan süreçlerin hat sanatına kattığı yenilikler ve gelişmeler; üçüncü bölümde tezde kullanılan yöntem, araştırmada sanatçılar, akademisyenler ve eleştirmenlere sorulan dokuz soru; dördüncü bölümde görüşme yapılan kişilerin görüş ve sorulara verdiği cevaplara yer verilmiş gerekli çıkarımlar yapılmıştır. Beşinci bölümde çalışmanın neticesi ortaya konulmuştur. Hattat, hattat-akademisyen ve yorumculardan oluşan toplam 14 kişi ile yapılan röportajların neticesinde hat sanatında, sanat kritiğinin ve eleştirisinin olmamasının kavram adlandırılması sorununu ortaya çıkarttığı, ''Modern Hat'' kavramının ne maksatlarla kullanıldığı ve bu kavram ile ne kastedilmediği, hatta modern kavramı yerine başka bir kavramın kullanılmasına da açık oldukları gibi bulgulara ulaşılmıştır. Bu vesile ile Hat Sanatına dair üst çatı oluşturulması durumunda tartışma konusu olan meselelerin çözümleneceği ve ortak yaklaşımın olacağı görülmüştür.

Not only the art of calligraphy itself but the discourse and concepts of it have also been compatible with the concepts of the civilization that it originated. Due to the dramatic increase in communication technologies during the last century, concepts varied much more, resulting in overmeaning more than what it had already been in its original form, just like the concept of "modern." The use of "modern" along with calligraphy, a product of another civilization, therefore requires examination to reveal the relationship between two. In the qualitative study, interviews, interviews, questions and answers, and the views, attitudes and mutual approaches of traditional calligraphers and new interpreter calligraphers were used as data. In this study, it is investigated that whether recent studies produced in new styles mean a "style" in the art of calligraphy and whether these studies can be called "modern." Qualitative research methods of examination of document and semi-structured interview are used during research. Opinions and approaches of the traditional and new stylistic calligraphers are collected through interviews. The first chapter of the thesis deals with the aim, significance and method of the thesis whereas the second chapter narrates the main characteristics of the calligraphy, emergence of the Arabic script and calligraphy and its history as well as used materials, the founders of styles, conceptual matters and contributions of newly developments. In the third chapter, the method used in the thesis, questions posed to artists, academicians and critics are written. The answers and opinions of the interviewees as well as interpretations out of them are given in the fourth chapter. The final chapter provides the conclusion of the study. It is concluded through the interviews conducted with 14 interviewees that the lack of art critique brings about the conceptual problems, for which purposes the concept of modern calligraphy is used and what is not aimed with it and even it is possible to replace another concept instead of modern. It is seen on this occasion that constituting a wider frame in calligraphy would solve the problems and creates a common approach.