Karâfî'nin ez-Zehîra adlı eserinde Ebû Hanîfe'ye nispet edilen görüşlerin ibadetler özelinde tespit ve tahlîli

Abstract

Araştırmamızda Mâlikî fakihlerinden Şihâbeddin Karâfi'nin ez-Zehîra isimli eseri esas alınarak ibâdetler konusunda Ebû Hanîfe'ye nispet edilen görüşler tespit edilmiştir. Bu görüşlerin, Hanefî kaynaklarında nasıl ele alınmış olduğu araştırılarak mukayesesi yapılmıştır. Nitekim nispet edilen görüşün Ebû Hanîfe'ye ait olduğu teyit edilmiş veya söz konusu görüş doğrulanamamıştır. Ayrıca tespit edilen görüşlerin delilleri, çoğu zaman her iki mezhebin kaynakları gözetilerek lafız ve mana açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Malikî hukukçusu olmasına rağmen Karâfi'nin, Ebû Hanîfe'ye nispet ettiği teyemmüm, tesvib gibi birçok meseledeki birden fazla görüşü, Hanefî mezhebi içerisinden bir fakih gibi detaylı olarak ortaya koyduğu görülmüştür. Özellikle, Ebû Hanîfe'nin hadisleri delil olarak kullanmasını gerek senet ve metin bakımından gerekse diğer sıhhat ölçüleri açısından değerlendirmiştir. Bu bağlamda Ebû Hanife'nin ve Hanefilerin âhâd haberle hüküm verme hususundaki tutumları tartışılmıştır. Nitekim benzer örneklerle hem Karâfî'nin mezhepler arası ilmi yetkinliği hem de başta Ebû Hanîfe olmak üzere Hanefîlere karşı tutumu ortaya konulmuştur.

In our study, based on the work ez-Zehîra by the Mālikī jurist Shihābeddîn al-Karāfī, views attributed to Abu Hanīfa regarding acts of worship have been identified. These views have been examined to determine how they are addressed in Hanafi sources, and a comparison has been made. Consequently, the attribution of the views to Abu Hanīfa has been confirmed or refuted. Additionally, the evidence ort he identified views has been analyzed, often considering the textual and contextual aspects according to the sources of both schools of thought. Although al-Karāfī was a Mālikī jurist, it is observed that he detailed multiple views on various issues, such as tayammum and taswīb, as if he were a Hanafi jurist himself. Specifically, he evaluated Abu Hanīfa's use of hadith as evidence, examining it from the perspectives of both the chain of transmission and the text, as well as other criteria of authenticity. In this context, the attitudes of Abu Hanīfa and the Hanafis regarding ruling based on single reports (ahād) have been discussed. The study illustrates both al-Karāfī's scholarly competence across different schools and his stance toward the Hanafis, particularly Abu Hanīfa.