Van ilinin afetselliği, Van Merkez ve Erciş ilçesinin kentsel dönüşümü ve yeniden yapılanması

Abstract

Türkiye'deki 30 büyükşehirden biri olan Van İl'i 1.149.342 kişilik nüfusu, jeopolitik konumu, tarihi, doğal ve kültürel yapısı ile önemli bir kenttir. Bununla birlikte kentin afet riski yüksek olduğundan bölgede deprem başta olmak üzere sel, çığ, heyelan, kaya düşmesi gibi birçok afet yaşanmaktadır. Tez çalışmasında bu afetlerden yalnızca deprem ele alınmıştır. Kentlerin afetlerden zarar görebilirlik oranını düşürmek ve afetlere dayanıklı yaşam alanları oluşturmak, neredeyse Türkiye'nin tüm kentlerinin en önemli problemidir. Bu bağlamda; kentleşme alışkanlıkları, imar uygulamaları ve yapı stoku sorunlu olan Van'da da planlı ve sağlıklı kentleşme ile kentsel dönüşüm gibi konular güncelliğini ve önemini korumaktadır. Kentleşme ve afetsellik konusundaki dikkat çekici özelliklerinden dolayı Van kenti ile 2011 depreminden en çok etkilenen yerleşimlerden olan Erciş ilçesi çalışma alanı olarak seçilmiş, tezin konusu da "Van İlinin Depremselliği, Van Merkez ve Erciş İlçesinin Kentsel Dönüşümü ve Yeniden Yapılanması" olarak belirlenmiştir. Çalışmada Van'ın depremselliği ele alınarak, kentte 2011 yılında meydana gelen depremlerdeki müdahale, iyileştirme, yenileme ve yeniden yerleştirme gibi kriz yönetimi çalışmalarının analizi yapılmış, ayrıca Van'daki kentleşmenin tarihsel gelişimi, kentin genel yapısı, yapı stokunun halihazır durumu, kentsel gelişme eğilimleri ve imar uygulamaları ele alınmıştır. Bu tez çalışması ile öncelikle; a) Van kentinin depremselliğinin incelenmesi, b) Eski ve afet riski altındaki yapıların doğal çevreyle uyumlu bir yaklaşımla dönüşümünün sağlanması, c) Yeni yapılacak yapıların afet riskleri göz önüne alınarak doğru zeminde ve doğru yöntemlerle yapılarak kent yapı stokunun zarar görebilirlik oranının düşürülmesi, d) Kentin kırsal bölgelerinde yapılaşmada devam eden geleneksel yapım tekniklerinden uzaklaşılarak uygun mimari tasarımlar, doğru mühendislik uygulamaları ve müdahale yöntemlerin benimsenmesine katkı yapılması, e) Kent yapı stokundaki mühendislik hizmeti almamış, ruhsatsız, niteliksiz yapıların güvenli, sağlam yapılara dönüştürülmesi ve kentin yeniden yapılandırılmasına yarar sağlayacak çözüm önerilerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. f) Bununla birlikte kentlilik bilinci ve kente ilişkin aidiyet duygusunu pekiştirmeye katkı sağlayacak çalışmalar için motivasyon ve farkındalık oluşturmak amacıyla, Van Gölü başta olmak üzere, kent ve kentli ile etkileşimi yeterli olmayan âtıl durumdaki tarihi ve doğal yapı ve varlıkların turizme kazandırılması için ilgili kurum ve kuruluşların harekete geçirilmesi ve farkındalık yaratılması tezin ikincil amaçlarıdır.Van Province, one of the 30 metropolitan cities in Turkey, is an important city with a population of 1,149,342, geopolitical location, historical, natural, and cultural structure. However, since the disaster risk of the city is high, there are many disasters such as earthquakes, floods, avalanches, landslides, and rockfalls in the region. In the thesis study, only earthquakes are considered among these disasters. Reducing the vulnerability rate of cities and creating disaster-resistant living spaces is the most important problem of almost all cities in Turkey. In this context, issues such as planned and healthy urbanization and urban transformation remain current and important for Van, where urbanization habits, zoning practices and building stock are problematic. The city of Van was chosen as the study area due to its striking features on urbanization and disaster, and Erciş district, which is one of the settlements most affected by the 2011 earthquake the subject of the thesis was determined as "Seismicity of Van Province, Urban Transformation and Reconstruction of Van Center and Erciş District". In the study, the seismicity of Van was handled, and crisis management studies such as intervention, improvement, renewal, and resettlement in the earthquakes that occurred in the city in 2011 were analyzed. zoning practices are discussed. With this thesis, first, a) Examining the seismicity of the city of Van, b) Ensuring the transformation of old and disaster risk structures with an approach compatible with the natural environment, c) Ensuring that the rate of vulnerability is reduced by constructing the new buildings on the right ground and with the right methods, considering the disaster risks, d) Ensuring that the right approach, architectural design, and methods are adopted by moving away from the traditional construction techniques in the rural areas of the city, e) It is aimed to transform the unlicensed, unqualified buildings in the city building stock into safe and sound structures and to propose solutions that will benefit the restructuring of the city. f) In addition to this, to create motivation and awareness for the works that will contribute to strengthening the awareness of urbanity and the sense of belonging to the city, the relevant institutions, and organizations to bring the idle historical and natural structures and assets that do not have sufficient interaction with the city and the citizens, especially Van Lake, to tourism. activating and raising awareness are the secondary objectives of the thesis.