Çocuk Sosyal Hizmeti Kapsamında 3–6 Yaş Grubuna Yönelik Çocuk Kitaplarının İçerik Analizi

Abstract

Erken çocukluk dönemi, bireyin tüm yaşamını etkileyen bilişsel, duygusal ve sosyal gelişim temellerinin atıldığı kritik bir evredir. Bu bağlamda, çocuk edebiyatı, yalnızca bir anlatım aracı olmanın ötesinde; çocukların dünyayı anlama biçimlerini, duygularını ifade etme becerilerini ve sosyal farkındalıklarını destekleyen güçlü bir iletişim aracı olarak değerlendirilmektedir. Özellikle resimli çocuk kitapları, görsel unsurlar yoluyla çocukların zihinsel temsillerini etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, 3-6 yaş aralığındaki çocuklara yönelik olarak yayımlanmış 26 resimli çocuk kitabının kapak görsellerini içerik analizi yöntemiyle incelemek ve elde edilen bulguları çocuk sosyal hizmeti bağlamında değerlendirmektir. Analizler sonucunda, ayrımcılık, engellilik, ihmal ve istismar, travma, hastalık, davranışsal problemler, aile içi problemler, göç ve nörogelişimsel bozukluklar olmak üzere dokuz ana tema belirlenmiştir. Bu temaların kapak görsellerinde doğrudan betimlemeler veya sembolik anlatımlarla temsil edildiği gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, çocuk kitaplarının yalnızca eğitici ya da eğlendirici içerik sunan yayınlar olmaktan öte, çocukların yaşadıkları sosyal sorunları tanımalarına, duygusal farkındalık geliştirmelerine ve psikososyal açıdan güçlenmelerine olanak tanıyan önemli araçlar olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, çocuk edebiyatı ile sosyal hizmet disiplini arasındaki çok yönlü ve işlevsel ilişkiyi açık bir biçimde ortaya koymakta; sosyal hizmet uzmanlarına yönelik önleyici ve destekleyici müdahale stratejilerinde çocuk kitaplarının nasıl kullanılabileceğine dair önemli bir zemin sunmaktadır.Early childhood is a critical period during which the foundations of cognitive, emotional, and social development—shaping an individual’s entire life—are established. In this context, children's literature is considered not merely a medium of storytelling, but a powerful means of communication that supports children’s ways of understanding the world, expressing emotions, and developing social awareness. In particular, picture books can influence children's mental representations through visual elements. The aim of this study is to analyze the cover illustrations of 26 picture books published for children aged 3 to 6 using content analysis, and to evaluate the findings within the context of child social work. The analysis identified nine main themes: discrimination, disability, neglect and abuse, trauma, illness, behavioral problems, intra-family issues, migration, and neurodevelopmental disorders. These themes were found to be represented on the book covers either through direct depictions or symbolic imagery. The findings suggested that children's books were not merely educational or entertaining publications, but also served as important tools that enabled children to recognize social problems they might face, develop emotional awareness, and strengthen their psychosocial well-being. In this respect, the study clearly demonstrated the multidimensional and functional relationship between children's literature and the field of social work, offering a valuable foundation for how children’s books could be utilized in preventive and supportive intervention strategies by social work professionals.