Lise öğrencilerinde sosyal dışlanma düzeyleri ile gelecek beklentileri ve affetme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada lise öğrencilerinde sosyal dışlanma ile gelecek beklentileri ve affetme becerileri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırmanın bir diğer amacı ise bu değişkenlerin cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi değişkenleri açısından anlamlı bir ilişkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul ili Anadolu ve Avrupa Yakası'nda belirlenen farklı özelliklerde belirlenen (anadolu imamhatip lisesi, mesleki ve teknik anadolu lisesi gibi) liselerde 9. 10. 11. ve 12. sınıflarda öğrenim gören öğrenciler arasından seçilen 363 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada öğrencilerin cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi bilgilerine ulaşabilmek için demografik bilgi formu kullanılmıştır. Sosyal dışlanma düzeylerinin araştırılması için Gilman (2013) tarafından geliştirilen ve Mercan (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği, gelecek beklentilerinin araştırılması için Mc Whirter (2008) tarafından geliştirilen, Tuncer (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Ergenler İçin Gelecek Beklentileri Ölçeği, affetme becerilerinin araştırılması için ise Asıcı ve Karaca'nın geliştirdiği 21 maddelik Ergenler İçin Affetme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 21 paket programında Bağımsız Gruplar t-testi, ANOVA, Post Hoc, Pearson Çarpım Korelasyon Analizi, Çoklu Regresyon kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda görmezden gelinme ile affetme becerileri arasında pozitif yönlü, dışlanma ve görmezden gelinme ile gelecek beklentileri arasında negatif yönlü ilişkiler bulunmuş ancak affetme ile gelecek beklentileri arasında anlamlı ilişki bulunanamamıştır. Sosyal dışlanma, gelecek beklentisi ve affetme ile cinsiyet faktörü incelendiğinde anlamlı bir farklılığın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Okul türü faktörüne göre yapılan analizler sonucunda dışlanma ve görmezden gelinme alt boyutları ile arasında anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Gelecek beklentileri ve affetme becerileri ile okul türü arasında anlamlı farklılık bulunamamıştır. Son olarak sınıf düzeyi ile sosyal dışlanma ve affetme arasında anlamlı farklılıklar olduğu ancak gelecek beklentileri ve görmezden gelinme ile arasında anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bu veriler, alanyazın taraması yapılarak tartışılmış bu sonuçlara göre gelecek araştırmalara ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.

In this study, the relationship between social exclusion, future expectations and forgiveness skills of high school students was investigated. Another aim of the study is to examine whether there is a significant relationship between these variables in terms of gender, school type and grade level variables. The sample of the study consists of 363 students selected from 9th, 10th, 11th and 12th grades in high schools (such as Anatolian Imam Hatip High School, Vocational and Technical Anatolian High School) with different characteristics determined in the Anatolian and European Sides of Istanbul. In the research, demographic information form was used to reach the students' gender, school type and grade level information. The Social Exclusion Scale for Adolescents, developed by Gilman (2013) and adapted into Turkish by Mercan (2016) to investigate the levels of social exclusion, was developed by Mc Whirter (2008) to investigate their future expectations and adapted into Turkish by Tuncer (2011). The Future Expectations Scale, and the 21-item Forgiveness Scale for Adolescents developed by Asıcı and Karaca were used to investigate forgiveness skills. The data obtained from the scales were analyzed using the Independent Groups t-test, ANOVA, Post Hoc, Pearson Product Correlation Analysis, Multiple Regression in the SPSS 21 package program. As a result of the research, a positive relationship was found between sub-dimension and forgiveness skills, a negative relationship between social exclusion and future expectations, and no significant relationship between forgiveness and future expectations. When the social exclusion and gender factor were examined, it was no significant difference between the social exclusion, future expectations forgiveness. As a result of the analyzes made according to the school type factor, it was concluded that there was a significant difference between the social exclusion sub-dimensions. There was no significant relationship between future expectations and forgiveness and school type. Finally, it was concluded that there was a significant difference between class level and social exclusion, but no significant difference between future expectations and forgiveness. These obtained data were discussed by reviewing the literature, and according to these results, suggestions for future research and practitioners were presented.