Çocukların kariyer gelişimi ile temel psikolojik ihtiyaçlar ve ebeveyn desteği arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Çalışmanın amacı ilköğretimin II. kademesinde öğrenim görmekte olan 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin ebeveyn desteği ve okul ortamında temel psikolojik ihtiyaçlar değişkenleri açısından kariyer gelişim düzeylerini incelemektir. Sosyo-demografik değişkenler olarak; cinsiyet, sınıf, gelir düzeyi ve algılanan akademik başarı durumu belirlenmiştir. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Kütahya ilinin Emet ilçesinde öğrenim görmekte olan 385 ( 206 kız; 179 erkek) 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, "Çocuklar İçin Kariyer Gelişim Ölçeği (ÇKGÖ)", "Kariyere İlişkin Ebeveyn Desteği Ölçeği (KEİDÖ)", "Ergen Öğrencilerin Okulda Temel Psikolojik Gereksinimler Ölçeği" ve kişisel bilgi formu kullanılarak toplanmıştır. Verileri çözümlemek amacıyla Pearson Momentler Korelasyon Katsayısı, t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları genel olarak değerlendirildiğinde kariyer gelişiminde erkek öğrencilerin kariyere ilişkin modelleme ve anahtar figürler, kadın öğrencilerin ise merak düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Diğer alt boyutlar olan özerklik, yetkinlik, ilişkisellik, araçsal yardım, sözel teşvik, duygusal destek, bilgi, ilgiler, denetim odağı, zaman perspektifi ve benlik cinsiyet açısından farklılaşmamaktadır. Sınıf düzeyini göre baktığımızda ise sınıf düzeyi arttıkça özerklik düzeyi artmakta ve yetkinlik düzeyi ise azalmaktadır. Denetim odağı ise 7.sınıf öğrencilerinin 6 ve 8.sınıflara göre daha yüksek çıktığı görülmüştür. Diğer alt boyutlar ise sınıf düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. Akademik başarı durumu (kötü-orta-iyi-çok iyi) arttıkça özerklik, ilişkisellik, yetkinlik, araçsal yardım, sözel teşvik, duygusal destek, merak, ilgi ve planlama düzeylerinin arttığı görülmüştür. Algılanan gelir düzeyi arttıkça kariyere ilişkin modelleme boyundaki puanlar da artmıştır. Denetim odağı ise en yüksek ekonomik durumu orta olan, sonrasında ise ortanın üstü olan insanlarda daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları, alan yazındaki çalışmalar dikkate alınarak mesleki rehberlik ve kariyer psikolojik danışmanlığı bağlamında tartışılmıştır.

The aim of the study is the II. The aim of this study is to examine the career development levels of 6th, 7th and 8th grade students in terms of parental support and basic psychological needs in the school environment. As socio-demographic variables; gender, class, income level and perceived academic achievement were determined. The research was carried out on 385 (206 girls; 179 boys) 6th, 7th and 8th grade students studying in the Emet district of Kütahya in the 2021-2022 academic year. The data of the study were collected by using the "Career Development Scale for Children (MCDS)", "Career-Related Parental Support Scale (KEIDS)", "Basic Psychological Needs at School Scale of Adolescent Students" and a personal information form. Pearson Moments Correlation Coefficient, t test, one-way analysis of variance (ANOVA) and regression analysis were used to analyze the data. When the findings of the study were evaluated in general, it was seen that male students had higher levels of career modeling and key figures, while female students had higher levels of curiosity. Other sub-dimensions such as autonomy, competence, relatedness, instrumental assistance, verbal encouragement, emotional support, knowledge, interests, locus of control, time perspective and self do not differ in terms of gender. When we look at the class level, as the class level increases, the level of autonomy increases and the level of competence decreases. Locus of control was found to be higher in 7th grade students than in 6th and 8th grade students. Other sub-dimensions do not differ significantly according to grade level. It was observed that as the academic achievement status (poor-moderate-good-very good) increased, the levels of autonomy, relationality, competence, instrumental assistance, verbal encouragement, emotional support, curiosity, interest and planning increased. As the perceived income level increased, the scores on career modeling also increased. Locus of control, on the other hand, was found to be higher in people with the highest economic status, followed by above-average. The results of the research were discussed in the context of vocational guidance and career psychological counseling, taking into account the studies in the literature.