Lisans Son Sınıf Öğrencilerinde Kariyer Stresi ile Dini Başa Çıkma Arasındaki İlişkide Tevekkülün Aracı Rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, lisans son sınıf öğrencilerinde kariyer stresi ile dini başa çıkma arasındaki ilişkide tevekkülün aracılık rolünü incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın araştırma grubunu, İstanbul'daki çeşitli üniversitelerin Sağlık Bilimleri, İktisat, İşletme, Eğitim vb. fakültelerde öğrenim gören 298 lisans son sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklem, İstanbul'un farklı ilçelerinde öğrenim gören öğrenciler arasından basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler; öğrencilerin kariyer stresi düzeylerini ölçmek amacıyla, Özden ve Sertel Berk (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kariyer Stresi Ölçeği", dini başa çıkma düzeylerini ölçmek amacıyla, Ekşi ve Sayın (2016) tarafından geliştirilen "Dini Başa Çıkma Ölçeği" ve tevekkül yönelimlerini değerlendirmek amacıyla, Şahin (2020) tarafından geliştirilen "Tevekkül Yönelimi Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin istatistiksel analizleri IBM SPSS Statistics 27 programı kullanılarak yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre; pozitif dini başa çıkma ile kariyer stresi arasında negatif (r = –0.34, p < .001), negatif dini başa çıkma ile stres arasında pozitif (r = 0.26, p < .001), tevekkül ile stres arasında negatif (r = –0.30, p < .001) yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca, pozitif dini başa çıkma ile tevekkül arasında pozitif (r = 0.40, p < .001), negatif dini başa çıkma ile tevekkül arasında ise negatif (r = –0.25, p < .01) yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, tevekkül yönelimi, pozitif ve negatif dini başa çıkma ile kariyer stresi arasındaki ilişkide anlamlı ve kısmi bir aracı değişkendir. Pozitif dini başa çıkma tevekkül yönelimini artırırken, negatif dini başa çıkma azaltmaktadır. Tevekkül yönelimi ise kariyer stresiyle negatif yönde ilişkilidir.

The aim of this study is to examine the mediating role of tawakkul (reliance on God) in the relationship between career stress and religious coping among senior undergraduate students. The research was conducted using a quantitative approach with a correlational survey design. The study group consisted of 298 senior students enrolled in various faculties such as Health Sciences, Economics, Business Administration, and Education at universities in Istanbul. The sample was selected through a simple random sampling method from students studying in different districts of Istanbul. Data were collected using the Career Stress Scale adapted into Turkish by Özden and Sertel Berk (2017) to assess students' levels of career stress, the Religious Coping Scale developed by Ekşi and Sayın (2016) to measure religious coping strategies, and the Tawakkul Orientation Scale developed by Şahin (2020) to evaluate levels of tawakkul. Statistical analyses of the data were conducted using IBM SPSS Statistics 27 software. According to the results, there was a significant negative correlation between positive religious coping and career stress (r = –0.34, p < .001), and a significant positive correlation between negative religious coping and career stress (r = 0.26, p < .001). Additionally, a significant negative correlation was found between tawakkul and career stress (r = –0.30, p < .001). Positive religious coping was positively correlated with tawakkul (r = 0.40, p < .001), whereas negative religious coping was negatively correlated with tawakkul (r = –0.25, p < .01). The findings indicate that tawakkul orientation is a significant and partial mediator in the relationship between religious coping (both positive and negative) and career stress. While positive religious coping enhances tawakkul orientation, negative religious coping reduces it. Tawakkul orientation, in turn, is negatively associated with career stress.