Yüksek ve düşük düzeyde hayır diyebilme özelliklerine sahip olan öğrencilerin anksiyete ve oyun bağımlılığı açısından karşılaştırılması

Abstract

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte değişen dünyada bireyler ihtiyaçlarını karşılamak, sınırlarını korumak, olumsuz teklifleri geri çevirebilmek için hayır diyebilme özelliğine ihtiyaç duyarlar. Hayır diyebilme özelliği öğrencilerin sosyal ilişkileri boyunca anksiyete ve oyun bağımlılığı konularında önleyici rol oynayabilmektedir. İlişkisel tarama modelinin tercih edildiği bu çalışma yüksek ve düşük düzeyde hayır diyebilme özelliğine sahip olan öğrencilerin anksiyete ve oyun bağımlılığı düzeylerini ceşitli değişkenler acısından incelemek ve aralarındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada hayır diyebilme becerisini ölçmek için Yılmaz ve Sözer tarafından geliştirilen Çocuklar İçin Hayır Diyebilme Becerisi Ölçeği (2018), sosyal anksiyete düzeyini ölçmek için La Grece ve arkadaşları tarafından geliştirilen (1998) ve Demir vd. tarafından (2000) geçerlilik ve güvenlirlik çalışması yapılan Çocuklar İçin Sosyal Anksiyete Ölçeği, Horzum, Ayas ve Balta, Ö. Ç. (2008) tarafından geliştirilen Çocuklar İçin Bilgisayar Oyun Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmaya 309 oğrenci katılmış, oğrencilerin 168’i (%45.6) kadın ve 241’i (%54.4) erkek öğrencidir. Verilerin analizine başlamadan önce tüm grup için Levene testi ile varyansların homojenliği koşulu incelenmiştir. Cinsiyet ve hayır diyebilme düzeyi grupları açısından T testi, oyun bağımlılığı açısından Mann Whitmey U testi tercih edilmiştir. Çalışmada kullanılan değişkenler sınıf düzeyi değişkenine göre ANOVA testi analizi ile incelenmiştir. Ardından gruplar düşük ve yüksek düzeyde hayır diyebilme özelliklerini göre ayrılmışlardır. Her iki grupta da oyun bağımlılığı değişkeni homojen dağılmadığı için bu bölüm için Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Bu gruplarda sırasıyla T testi, Mann Whitney U testi, Korelâsyon ve Regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre tüm grup analiz bulgularında kız öğrencilerin hayır diyebilme puan ortalamaları erkek öğrencilerden yüksek bulunurken, kız öğrencilerin sosyal anksiyete puan ortalamaları erkek öğrencilerden daha düşük bulunmuştur. Oyun bağımlılığı puan ortalamalarında ise kadın öğrencilerin sıra ortalaması ile erkek öğrencilerin sıra ortalaması arasındaki fark anlamlı bulunmuştur. Düşük hayır diyebilme özelliğine sahip öğrenci grubunun hayır diyebilme testi puan ortalaması yüksek hayır diyebilme özelliğine sahip öğrenci grubundan daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin hayır diyebilme özellikleri ve sosyal anksiyete puanlarının sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla uygulanan tek yönlü varyans analizi sonucunda anlamlı bir fark bulunmamıştır. Düşük düzeyde hayır diyebilen öğrencilerin grup analizinde; kadın öğrencilerin hayır diyebilme ve sosyal anksiyete puan ortalamaları erkek öğrencilerin puan ortalamalarından daha yüksektir. Ancak bu fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır. Sosyal anksiyete ile bilgisayar oyun bağımlılığı değikenleri arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. En düşük ilişki ise bilgisayar oyun bağımlılığı ile hayır diyebilme arasındadır. Bu ilişki ise pozitif yönlü ancak anlamlı değildir. Düşük düzeyde hayır diyebilme özelliğine sahip öğrencilerin sosyal anksiyete ve bilgisayar oyun bağımlılığı düzeylerini belirlemek için yapılan çoklu regresyon analizinde regresyon katsayısı anlamlı bulunmuştur. Yüksek düzeyde hayır diyebilen öğrencilerin grup analizinde ise; kadın öğrencilerin hayır diyebilme puan ortalaması erkek öğrencilerin puan ortalamasından düşük iken sosyal anksiyete puan ortalaması ise erkek öğrencilerin puan ortalamasından daha yüksektir. Ancak her iki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır. Hayır diyebilme ve sosyal anksiyete arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin sosyal anksiyete düzeylerinin hayır diyebilme özelliklerini yordama durumu için yapılan analizde basit regresyon katsayısı anlamlı bulunmuştur. Sosyal anksiyetenin, öğrencilerin hayır diyebilme özelliklerini negatif yönde anlamlı olarak açıkladığı görülmüştür. Sonuç olarak hayır diyebilme özelliği ile ilgili farklı değişken ve gruplarla yapılacak çalışmalar ve elde edilecek bulgular bireylerin doğru zaman ve bağlamda hayır diyebilme özelliğini kullanarak anksiyetelerini kontrol altına almalarını ve bağımlılık davetlerini reddetmelerini sağlayacaktır.

With the development of technology, individuals need the ability to say no in order to meet their needs, protect their boundaries, and refuse negative offers in the changing world. The ability to say no can play a preventive role in the issues of anxiety and game addiction throughout students' social relationships. This study, in which the relational screening model was preferred, was conducted in order to examine the anxiety and game addiction levels of the students who have the ability to say no at high and low levels in terms of various variables and to determine the relationship between them. Data were collected using the Ability to Say No for Children Scale, Social Anxiety Scale for Children and Computer Game Addiction Scale for Children. 309 students participated in the study, 168 of the students (45.6%) were female and 241 (54.4%) were male students. Before starting the analysis of the data, the Levene test was used for the homogeneity of variances for the whole group. T test was preferred in terms of gender and ability to say no groups, and Mann Whitmey U test was preferred for game addiction. The variables used in the study were examined by ANOVA analysis according to the class level variable. Then, the groups were divided according to their low and high levels of saying no. Since the game addiction variable was not homogeneously distributed in both groups, it was analyzed with the Mann Whitney U test for this part. T test, Mann Whitney U test, Correlation and Regression analyzes were performed in these groups, respectively. According to the findings of the research, while female students' mean score of saying no was found higher than male students in all group analysis findings, social anxiety mean scores of female students were lower than male students. The difference between the mean rank of female students and the mean rank of male students in game addiction mean scores was found to be significant. It has been concluded that the group of students who have the ability to say no to low is lower than the group of students who have the ability to say no with a high average score of the test of saying no. No significant difference was found as a result of the one-way analysis of variance applied to determine whether the students' ability to say no and their social anxiety scores differ significantly according to the grade level variable. In the group analysis of the students who can say no at low level; The mean scores of female students for saying no and social anxiety are higher than male students. However, this difference was not statistically significant. A positive and significant relationship was found between social anxiety and computer game addiction variables. The lowest correlation is between computer game addiction and being able to say no. This relationship is positive but not significant. The regression coefficient was found to be significant in the multiple regression analysis performed to determine the social anxiety and computer game addiction levels of the students with low-level no-ability. In the group analysis of the students who can say no at high level; While the mean score of female students for saying no is lower than the average of male students, the average social anxiety score is higher than the average score of male students. However, both differences were not statistically significant. A negative and significant relationship was found between being able to say no and social anxiety. The simple regression coefficient was found to be significant in the analysis made for the predictive status of students' social anxiety levels in their ability to say no. It was seen that social anxiety significantly explained students' ability to say no in a negative way. As a result, studies to be conducted with different variables and groups about the ability to say no and the findings to be obtained will enable individuals to control their anxiety by using the ability to say no at the right time and context, and to reject addiction invitations.