İlkokul öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile örgütsel sessizlik ve örgütsel güven algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Araştırmanın amacı; ilkokul öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile örgütsel sessizlik ve örgütsel güven algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırmada nicel araştırma modellerinden korelasyonel (ilişkisel) araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde 46 resmi ilkokulda görev yapan toplam 2028 öğretmen oluşturmaktadır. Belirlenen ilçenin büyüklüğü ve 2028 öğretmene ulaşmanın zorluğu göz önünde bulundurularak örneklem alma yoluna gidilmiştir. Araştırmanın örneklemini Küçükçekmece ilçesinde görev yapan "basit tesadüfü örneklem" yöntemi ile belirlenen 408 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Niehoff ve Moorman (1993) tarafından geliştirilen Polat (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Örgütsel Adalet Ölçeği", Yılmaz (2006) tarafından geliştirilen "Örgütsel Güven Ölçeği" ile Kahveci ve Demirtaş (2013) tarafından geliştirilen "Örgütsel Sessizlik Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler, SPSS istatistik programı kullanılarak aritmetik ortalama, t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin örgütsel adalet ile alt boyutlarına ilişkin algılarının "yüksek", etkileşimsel adaleti alt boyutuna ilişkin algılarının ise "çok yüksek"; örgütsel güven ve alt boyutlarına ilişkin algı düzeylerinin "yüksek"; örgütsel sessizlik ve alt boyutlarına ilişkin algılarının da "orta" düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin cinsiyet değişkenine göre örgütsel güven; yaş değişkenine göre işlemsel adalet, paydaşlara güven, örgütsel sessizlik ve örgütsel sessizlik alt boyutlarından duygu ve izolasyon alt boyutlarına ilişkin görüşlerinde anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır. Öğretmenlerin mesleki kıdem değişkeni ile örgütsel adalet, örgütsel güven ve örgütsel sessizlik algıları arasında herhangi bir ilişki saptanmamıştır. Araştırmada öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile örgütsel güven algıları arasında pozitif yönde "orta" düzeyde ve örgütsel adalet algıları ile örgütsel sessizlik algıları arasında negatif "orta" düzeyde bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yine öğretmenlerin örgütsel güven algıları ile örgütsel sessizlikleri arasında da negatif "orta" düzeyde bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ve örgütsel güven algılarının örgütsel sessizlik algılarınıda orta düzeyde bir etki oluşturduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin sessizlik davranışlarını kontrol etmede adalet ve güven kavramı oldukça önemlidir.

Purpose of the research is to examine the relationship between primary school teachers' perceptions of organizational justice and their perceptions of organizational silence and organizational trust. Correlational (relational) research model, which is one of the quantitative research models, was used in this study. The universe of the research consists of 2028 teachers working in 46 official primary schools in Küçükçekmece district of Istanbul province in the 2019-2020 academic year. Considering the size of the district and the difficulty of reaching 2028 teachers, sampling was done. The sample of the study consists of 408 teachers working in Küçükçekmece district and who are determined by the "simple random sampling" method . While collecting data, "Organizational Justice Scale" developed by Niehoff and Moorman (1993) and adapted to Turkish by Polat (2007), "Organizational Trust Scale" developed by Yılmaz (2006) and "Organizational Silence Scale" developed by Kahveci and Demirtaş (2013) are used. The data has been resolved with arithmetic mean, t test, one way variance analysis (ANOVA), Pearson correlation analysis and multiple regression analysis using SPSS 21.0 statistics program. According to the findings of the research, it was concluded that, the perceptions of teachers about organizational justice and its sub-dimensions are "high" and their perceptions about the interactional justice sub-dimension are "very high"; perception levels of organizational trust and sub-dimensions are "high"; their perceptions about organizational silence and its sub-dimensions are at the "medium" level. There was a significant difference in the views of teachers on organizational trust according to teachers' gender variable; on operational justice, trust in stakeholders, organizational silence and organizational silence sub-dimensions, emotion and isolation sub-dimensions according to their age variable. No relationship has been detected between teachers' professional seniority variable and their perceptions of organizational justice, organizational trust and organizational silence. In the study, it was concluded that there was a positive "medium" level between teachers' perceptions of organizational justice and their perceptions of organizational trust, and a negative "medium" level with their perceptions of organizational justice and organizational silence. Also, it was concluded that there was a negative "medium" relationship between teachers' perceptions of organizational trust and organizational silences. As a result, it was determined that teachers' perceptions of organizational justice and perceptions of organizational trust has a moderate effect on their perceptions of organizational silence. The concept of justice and trust is quite important in controlling teachers' silence behavior.