Sosyal medya kullanımı, dürtüsellik ve algılanan stres arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada sosyal medya bağımlılığı, dürtüsellik ve algılanan stres arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 18-66 yaş arasında bulunan 196'sı (%64,5) kadın ve 108'i (%35,5) erkek olmak üzere toplam 304 kişi oluşturmaktadır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ), Barrat Dürtüsellik Ölçeği-Kısa Formu ve Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ-10) uygulanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 31.82'dir. Katılımcıların önemli bir kısmının (%58,1) günlük ortalama sosyal medyada geçirdiği süre 1-3 saat arasındadır. Araştırmanın sonuçlarına göre en sık tercih edilen sosyal medya uygulamaları sırasıyla Instagram, WhatsApp ve YouTube'dur. Genç yetişkin grup (18-24 yaş arası) en çok Instagram uygulamasını tercih ederken, orta yaşlı grup (45-66 yaş arası) ise Facebook ve Youtube uygulamasını kullanmaktadır. Erkeklerin daha çok bilgi ve haber paylaşımlarının bulunduğu Twitter platformunu tercih ettiği görülürken kadınlar ise görsellerin yoğunlukta bulunduğu Instagram uygulamasını tercih ettiği görülmektedir. Gerçekleştirilen bağımsız örneklem t testinin sonucunda sosyal medya bağımlılığı puanı ve algılanan stres düzeyinin erkeklere kıyasla kadınlarda daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca herhangi bir psikiyatrik tanı alan bireylerde almayanlara göre sosyal medya bağımlılığı, dürtüsellik ve algılanan stres düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek çıkmıştır. Yapılan ilişkisel analize göre değerlendirildiğinde sosyal medya bağımlılığı, dürtüsellik ve algılanan stres arasında orta düzeyde pozitif korelasyon bulunmuştur. Regresyon analizi sonucuna göre dürtüsellik tek başına sosyal medya bağımlılığını %24.9 oranında yordamaktadır. Dürtüsellik ve stres birlikte değerlendirildiğinde ise %31.9 oranla istatistiksel açıdan anlamlı olarak sosyal medya bağımlılığını yordamaktadır. Elde edilen bulgular sosyal medya bağımlılığı gelişiminde dürtüsellik ve stresin önemini ortaya koymaktadır. Özetle araştırma sosyal medya bağımlılığının anlaşılması, önlenmesi ve tedavi protokolünün yapılması açısından literatüre katkıda bulunmaktadır.

This study aimed to examine the relationships between social media addiction, impulsivity, and perceived stress. A total of 304 participants, 196 (64.5%) women and 108 (35.5%) men, aged between 18 and 66, constituted the sample for the study. Participants completed a demographic information form, the Bergen Social Media Addiction Scale (BSMAS), the Barratt Impulsivity Scale-Short Form (BIS) and the Perceived Stress Scale (PSS-10). The mean age of the participants was 31.82. A significant portion of the participants (58.1%) spent between 1-3 hours on social media daily on average. The most preferred social media applications were Instagram, WhatsApp, and YouTube, respectively. Among the age groups, the young adult group (18-24) favored Instagram the most, while the middle-aged group (45-66) used the Facebook and Youtube application predominantly. Men showed a preference for the Twitter platform for information and news sharing, while women favored Instagram for its visual content. Based on the independent sample t-test, social media addiction scores and perceived stress levels were higher in women compared to men. Additionally, individuals with any psychiatric diagnosis exhibited significantly higher levels of social media addiction, impulsivity and perceived stress than those without such diagnoses. Correlational analysis revealed a moderate positive correlation between social media addiction, impulsivity and perceived stress. Regression analysis showed that impulsivity alone predicted social media addiction by 24.9%. When considering impulsivity and stress together, they collectively predicted social media addiction statistically by 31.9%. These findings underscore the importance of impulsivity and stress in the development of social media addiction. In summary, this study contributes to the literature by enhancing our understanding of, and suggesting protocols for the prevention and treatment of, social media addiction.