Lise Öğrencilerinin Din Algılarının İncelenmesi: Kocaeli İli Örneği

Abstract

Bu çalışma, lise öğrencilerinin din algılarını çeşitli demografik değişkenler temelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nicel yöntemlerden betimsel tarama modeliyle yürütülmüştür. Evren, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Kocaeli ilindeki devlet liselerinde öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Örneklem ise nitelikli ve anlamlı veri elde etmek amacıyla amaçlı (yargısal) örnekleme yöntemiyle seçilen 385 lise öğrencisinden meydana gelmektedir. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu ile Geleneksel ve Kültürel Din Algısı Ölçeği (OGEKDÖ) kullanılmış; veriler SPSS 30.0 programı aracılığıyla betimsel istatistiksel yöntemler ve ölçek puanlarının çeşitli demografik değişkenlere göre karşılaştırılması yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, erkek öğrencilerin geleneksel ve kültürel din algısı düzeylerinin kız öğrencilere kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğunu göstermektedir. Yaş değişkeni de anlamlı bir etken olarak öne çıkmakta; 14–15 yaş grubundaki öğrencilerin, genel ve geleneksel din algısı boyutlarında, daha büyük yaştaki akranlarına göre daha yüksek puanlar aldığı görülmektedir. Okul türü de etkili bir değişken olup, meslek lisesi öğrencilerinin geleneksel ve kültürel boyutlarda diğer okul türlerine göre daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Buna karşılık, sınıf düzeyi, yerleşim yeri ve ailenin ekonomik durumu din algısı üzerinde anlamlı bir etki göstermemiştir. Okul dışından din eğitimi alan öğrencilerin din algı düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca dijital dini etkileşim, ailede dua etme sıklığı ve evde dini yayın okuma gibi faktörlerin, din algısının genel ve alt boyutlarıyla pozitif yönde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Özellikle düzenli olarak dini yayın okuyan öğrenciler, diğer gruplara kıyasla en yüksek din algısı düzeyine sahiptir. Annenin eğitim düzeyi ile genel ve geleneksel din algısı arasında anlamlı farklar bulunurken, rehberlik-eğitim ve kültürel boyutlarda anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sosyal medyada geçirilen sürenin din algısıyla doğrudan ilişkili olmadığı görülse de bu platformlarda karşılaşılan dini içeriklerin din algısının şekillenmesinde anlamlı bir rol oynadığı belirlenmiştir. Ayrıca internet üzerinden takip edilen dini içeriklerin, dini ritüellere katılımı artırdığı ve dini kimlik algısını güçlendirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

This study aims to examine high school students' perceptions of religion based on various demographic variables. This study utilizes a quantitative research method, namely the descriptive survey model. The population consists of students attending public high schools in Kocaeli province during the 2024-2025 academic year. A sample of 385 high school students was selected through purposeful (judgmental) sampling. Data were collected through a Personal Information Form and the Traditional and Cultural Religious Perception Scale (TCRPS), and analyzed using SPSS 30.0 through descriptive statistical methods and comparative analyses based on demographic variables. The findings indicate that male students exhibit significantly higher levels of traditional and cultural religious perception compared to female students. Age also emerged as a significant factor, with students aged 14–15 scoring higher on both overall and traditional religious perception than older peers. School type was another influential variable, as vocational high school students demonstrated higher scores in traditional and cultural dimensions than those from other school types. In contrast, grade level, place of residence, and family income showed no significant impact on religious perception. Students who received religious education outside of school reported higher religious perception levels. Additionally, digital religious engagement, frequency of family prayer, and regular reading of religious publications at home were all positively associated with religious perception across various dimensions. Notably, students who frequently read religious materials displayed the highest levels of religious perception. Maternal education level was linked to significant differences in overall and traditional religious perception, though no meaningful differences were found in guidance-education and cultural subdimensions. While overall time spent on social media showed no direct correlation with religious perception, exposure to religious content on these platforms played a meaningful role. Engaging with online religious content was also associated with greater participation in religious rituals and a stronger sense of religious identity.