Ergenler İçin Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği (YYSÖ) Türkçe ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Bu çalışmada Ergenler için Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği’nin (YYSÖ) Türk toplum örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Ergenler için Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği (YYSÖ) stres yanıtının her iki yönünü bütüncül olarak yakalayan ve stres araştırmalarında genellikle negatif odaklı yaklaşıma karşı koyan Branson ve ark (2019) tarafından geliştirilen bir ölçektir. On maddeden oluşan bu ölçek 5’li likert tipi bir ölçektir olarak her madde 0-4 arasında değişen puanlarla derecelendirilmiştir. Ölçek Yapıcı ve Yıkıcı olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır. Yapıcı boyuttan alınan puanların yüksekliği, stresin yapıcı ve teşvik edici olarak algılandığını göstermektedir.

Çalışmanın örneklemini 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İstanbul’daki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 14-21 yaş aralığında 265’i kız (%64.8) ve 144’ü erkek (%35.2) olmak üzere 409 ortaöğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılara online ortamda hazırlanan formlar Google form aracılığıyla Mart ayında uygulanmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmasına başlamadan önce ölçek geliştiricilerine ulaşılarak gerekli izinler alınmıştır. Ölçeğin Türkçe çevirisi çeviri-geri çeviri yöntemiyle, ilk olarak iki psikolog ve bir İngilizce öğretmeni tarafından İngilizce’den Türkçe’ye çevrilmiş, daha sonra bu Türkçe form bağımsız bir uzman tarafından tekrar İngilizce’ye çevrilmiştir. Son olarak çeviriler karşılaştırılmış ve nihai çeviri tamamlanmıştır.

Geçerlik ve güvenirlik çalışması kapsamında 409 kişiye Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ), Ergenler için Başa Çıkma Ölçeği (EBO) ve 175 kişiye Kısa Semptom Envanteri (KSE) uygulanmıştır. Yakınsak geçerliği belirlemek amacıyla “Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Yöntemi” uygulanmış, ayırt edici geçerliği belirlemek amacıyla Kısa semptom envanterinin depresyon ve anksiyete alt ölçeklerinin puanları ile Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği’nin alt ölçeklerinin puan ortalamaları karşılaştırılmıştır. Ayrıca yordayıcı geçerlik için psikolojik yardım ihtiyacı duyan, duymayan; yardım alan, almayan gruplar Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği kapsamındaki alt ölçekler ile karşılaştırılmıştır. Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği’nin alt ölçekleri kapsamında alt ölçekler için Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Geçerlik çalışması kapsamında açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Yapılan güvenirlik analizi sonuçlarına göre Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları Yapıcı alt ölçeği için 0.80 ve Yıkıcı alt ölçeği için 0.79 olarak bulunmuştur. Yakınsak geçerlik için elde edilen korelasyon katsayıları 0.21-0.62 arasında değişmektedir.

Ayrıt edici geçerlik ile psikolojik yardım alan ve psikolojik yardım ihtiyacı duyan grupla psikolojik yardım almayan ve ihtiyaç duymayan grubun Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği’nin iki alt ölçek puan ortalamalarının anlamlı derecede farklılık gösterdiği bulunmuştur. Yordayıcı geçerlik için yordanan değişkenin Adımsal Regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar göre Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği’nin alt ölçeklerin puanları ergenlerin Kısa Semptom Envanterinin Depresyon ve Anksiyete alt ölçeklerinin puanlarını anlamlı düzeyde yordadığını göstermektedir. Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği’nin yapı geçerliği açımlayıcı (AFA) ve doğrulayıcı (DFA) faktör analizleri ile incelenmiştir.

Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği iki faktörlü bir yapı göstermekte olup toplam varyansın yaklaşık %57.11’ini açıklayan iki faktörlü bir yapı olduğu gözlenmiştir. İlk faktör toplam varyansın %31.03’ünü açıklamakta ve 1, 3, 4, 8, 9 maddelerden oluşmaktadır. İkinci faktör toplam varyansın %26.08’ini açıklamakta ve 2, 5, 6, 7, 10 maddelerden oluşmaktadır. Doğrulayıcı faktör analizinde uyum iyiliği indekslerinden elde edilen GFI, AGFI, CFI, RMR, SRMR ve RMSEA uyum indekslerinin kabul edilebilir bir düzeyde olduğu görülmüştür. Bu değerler sırasıyla 0.93, 0.89, 0.93, 0.04, 0.07 ve 0.07’dir.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen veriler göre Ergenler için Yapıcı ve Yıkıcı Stres Ölçeği’nin Türk örnekleminde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya konmuştur.In this study, it is aimed to perform the validity and reliability study of the Adolescents Distress-Eustress Scale (ADES) in a Turkish community sample. The Adolescents Distress-Eustress Scale for Adolescents is a scale developed by Branson et al (2019) which holistically captures both aspects of the stress response, bridging the gap between theory and measurement and counteracting the typically negatively focused approach to stress research. This scale has 10 items and each item is scored on a 5-point Likert-type scale; only the two extremes and the midpoint are labeled: not like me (0), somewhat like me (2), and very much like me (4). The research sample includes 409 middle school students: 265 girls (64.8%) and 144 boys (35.2%), between the ages of 14-21, studying in grades 9, 10, 11 and 12 in Istanbul in the academic year 2019-2020. The high scores obtained from the Distress dimension indicate that stress is perceived as a concept that causes tension and distress; High scores from the Eustress dimension indicate that stress is perceived as constructive and stimulating. Before starting the study, the developers of the scale were contacted and permission was obtained for the Turkish validity and reliability study of the scale. With the translation-re-translation method, the scale was first translated from English to Turkish by two psychologists and an English teacher. Later, this Turkish form was translated into English by an independent expert, and finally, the translations were evaluated comparatively and the final translation of the scale was completed. This final version of the scale was used in the data collection phase of the validity and reliability study. In order to examine convergent validity, Brief Resilience Scale (Smith et al. & 2008) and Adolescent Brief Coping Checklist (Spirito et al., 1988) were applied to 409 individuals and Brief Symptom Inventory-BSI (Derogatis et al, 1992) were applied to 175 individuals. In order to examine the correlation between the variables Pearson Correlation Method was applied. Brief Symptom Inventory-BSI was applied to 175 people within the scope of predictive validity. Stepwise regression analysis was performed to determine predictive validity. In order to examine the discriminant validity, the Distress and Eustress scores of those who needed and did not need psychological help, and those who received or did not receive psychological help were compared with the t-test. Within the scope of the internal consistency analysis study of the scale Distress-Eustress Scale, the Cronbach Alpha reliability coefficients of the subscales were calculated. Exploratory factor analysis and confirmatory factor analysis were performed within the scope of validity study. According to the results of the reliability analysis, the Cronbach Alpha reliability coefficients were found to be 0.80 for the Eustress subscale and 0.79 for the Distress subscale. The correlation coefficients obtained for convergent validity ranged between 0.21-0.62. The discriminant validity was found to differ significantly between the two subscale scores of the Distress-Eustress Scale of the group that received psychological help and needed psychological help and the group that did not receive and did not need psychological help. Stepwise Regression analysis of the predicted variable were performed for predictive validity. According to the results, the scores of the subscales of the Distress-Eustress Scale significantly predict the scores of the Depression and Anxiety subscales of the Brief Symptom Inventory of the adolescents. The construct validity of the Distress-Eustress Scale was examined by exploratory (EFA) and confirmatory (CFA) factor analysis. According to the exploratory factor analysis results, the Distress-Eustress Scale showed a two-factor structure with an eigenvalue above 1 and explaining approximately 57.11% of the total variance. The first factor explains 31.03% of the total variance and consists of 1, 3, 4, 8, and 9 items. The second factor explains 26.08% of the total variance and consists of 2, 5, 6, 7, 10 items. In confirmatory factor analysis, GFI, AGFI, CFI, RMR, SRMR and RMSEA values of fit indices of the subscale were found to be at an acceptable level. The fit indices values of Distress-Eustress scale were calculated as 0.93, 0.89, 0.93, 0.04, 0.07 and 0.07 respectively. According to the results of analysis, it was determined that Turkish version of the Adolescents Distress-Eustress Scale is a valid and reliable evaluation tool for Turkish population.